سرخرگ

سُرخرَگ یا شَریان به رگهایی که خون را از قلب به سایر اندام‌ها منتقل می‌کنند می‌گویند.[۱] سرخرگ ششی و سرخرگ آئورت دو سرخرگ اصلی متصل به قلب هستند.

شریان از سه بخش اینتیما و مدیا و ادوانتیش تشکیل شده است. بخش اینتیما درونی‌ترین که از بافت سنگفرشی تک لایه است و زیر آن بافت همبند پشتیبان و تیغهٔ الاستیک آن را از مدیا جدا می کند. در مدیا عروق خونی و عضله صاف داریم.
سرخرگ‌های بزرگ

    سرخرگ روده‌بندی فوقانی
    سرخرگ روده‌بندی تحتانی

عضله پشتی بزرگ

عضله پشتی بزرگ یا (به انگلیسی: Latissimus dorsi) یکی از عضلات ناحیه پشت (پشت قفسه سینه) است. این عضله از مهره های سینه ای و کمری ، سه یا جهار دنده انتهایی و استخوان کتف شروع و تا کف ناودان اینترتوبرکولار استخوان بازو امتداد دارد.
کارکرد

عصب این عضله از عصب توراکودورسال تأمین می‌شود. کار این عضله اکستنشن-اداکشن (نزدیک کردن و به عقب بردن) و چرخش داخلی بازو است. این عضله همچنین میتواند با انقباض خود کل شانه را به پایین و عقب بکشد.

ماهیچه سه‌سر بازویی

ماهیچه سه‌سر بازویی در پشت استخوان بازو قرار داشته و یک برجستگی را در ناحیه پشت بازو ایجاد می کند.این ماهیچه در حرکت مفاصل شانه و آرنج نقش دارد.عصب گیری سه سر بازویی از عصب رادیال [۱] (ریشه‌های C6-C7-C8) است.

محتویات

    ۱ مبدا و انتهای سه سر بازویی
    ۲ عملکرد سه سر بازویی
    ۳ نگارخانه
    ۴ پانویس
    ۵ جستارهای وابسته
    ۶ منابع

مبدا و انتهای سه سر بازویی

همان طور که از نام ماهیچه سه سر بازویی مشخص است، این ماهیچه در مبدا دارای سه سر تاندونی (وتری) است که عبارتنداز:

    سر دراز سه سر [۲]
    سر خارجی سه سر [۳]
    سر داخلی سه سر [۴]

ماهیچه ها با یکدیگر عمل متقابل دارند مثلا : ماهیچه سه سر بازویی وقتی منقبض می شود که ماهیچه دوسر منبسط شود و ساعد باز می شود. ماهیچه سه سر بازویی وقتی منبسط می شود که ماهیچه دوسر منقبض شود و ساعد بسته می شود (خم می شود)

سر دراز ماهیچه سه سر از تکمه تحت دوری [۵](اینفراگلنویید) استخوان کتف منشاء می گیرد ولی سرهای خارجی و داخلی ماهیچه از قسمت پشتی تنه استخوان بازو مبدا می گیرند. سر داخلی ازطریق سر خارجی و دراز پوشیده می گردد.

این ماهیچه در قسمت انتهایی، یک تاندون (وتر) مشترک دارد که به ناحیه پشتی زایده منقاری [۶] (اوله کرانون) استخوان اولنا متصل می گردد. چون سر دراز ماهیچه سه سر بازویی از مفصل شانه نیز عبور می کند، بنابراین این ماهیچه یک عضله دو مفصلی [۷] است.
عملکرد سه سر بازویی

عمل اصلی ماهیچه سه سر، صاف کردن (اکستانسیون) مفصل آرنج است. سر دراز این ماهیچه با مفصل شانه در ارتباط بوده و در عمل صاف کردن شانه نیز نقش دارد، به نحوی که به ماهیچه‌های پهن بزرگ [۸] (لاتیسموس دورسی) و گرد بزرگ [۹] (ترس ماژور) در عمل صاف کردن شانه (اکستانسیون شانه) کمک می کند.

عصب زیربغلی

عصب زیربغلییا عصب آگزیلاری (Axillary nerve) از مهمترین اعصاب دست است. این عصب حسی حرکتی از تنه خلفی یا پشتی شبکه بازویی (از ریشه های C5 و C6 ) خارج شده و شاخه عصبی پوستی بازوئی بالائی جانبی (Superior Lateral Cutaneous Nerve ) و شاخه‌های ماهیچه‌ای از آن جدا می‌شوند که حرکت ماهیچه‌های دلتوئید، گرد کوچکو سر بلند ماهیچه سه‌سر بازوییو حس پوست پشت بازو را تامین می‌کنند. چون عصب آگزیلاری (زیربغلی) در سمت داخل گردن جراحی استخوان بازو و به فاصله کمی از آن عبور می کند دررفتگیهای مکرر مفصل شانه موجب آسیب عصب آگزیلاری میشود.

شبکه بازویی

شبکه بازوییاز به هم پیوستن شاخه‌های پیشین اعصاب نخاعیگردنی پنجم تا هشتم (C۵ تا C۸) و اولین عصب نخاعیسینه‌ای (یعنی T۱) ایجاد می‌گردد. شبکه بازویی حاوی رشته‌های عصبیمختلف جهت انتشار در پوست، عروق، مفاصل، استخوانها و ماهیچه‌های اندام فوقانیاست.
محتویات

    ۱ تنه‌های شبکه بازویی
    ۲ طناب‌های شبکه بازویی
    ۳ شاخه‌های جانبی شبکه
    ۴ شاخه‌های انتهایی شبکه
    ۵ پانویس
    ۶ نگارخانه
    ۷ جستارهای وابسته
    ۸ منابع

تنه‌های شبکه بازویی

شبکه بازویی دارای سه تنه است که عبارتنداز:

    تنه فوقانی [۱]
    تنه میانی [۲]
    تنه تحتانی [۳]

تنه فوقانی شبکه بازویی از به هم پیوستن شاخه‌های پیشین اعصاب گردنی پنجم و ششم (C۵-C۶) به وجود می‌آید. شاخه پیشین هفتمین عصب گردنی(C۷)، به تنهایی تنه میانی شبکه بازویی را ایجاد می‌کند. شاخه‌های پیشین عصب گردنی هشتم و اولین عصب سینه‌ای، تنه تحتانی شبکه را می‌سازند.
Anatomical illustration of the brachial plexus with areas of roots, trunks, divisions and cords marked. Clicking on names of branches will link to their Wikipedia entry.
طناب‌های شبکه بازویی

هر یک از تنه‌های شبکه بازویی در مسیرش به طرف پایین و خارج به دو شاخه پیشین (قدامی) و پشتی (خلفی) تقسیم شده، به نوعی خاص پیوستگی یافته و طناب‌های شبکه بازویی را به وجود می‌آورند که عبارتنداز:

    طناب پشتی [۴]
    طناب خارجی [۵]
    طناب داخلی [۶]

طناب پشتی شبکه بازویی از به هم پیوستن شاخه‌های پشتی سه تنه شبکه بازویی ایجاد می‌گردد. شاخه‌های پیشین تنه‌های فوقانی و میانی شبکه بازویی، طناب خارجی را به وجود می‌آورند. طناب داخلی شبکه بازویی فقط از شاخه پیشین تنه تحتانی ایجاد می‌شود.
شاخه‌های جانبی شبکه

مهمترین شاخه‌های جانبی شبکه بازویی شامل موارد زیر است:

    عصب سینه‌ای بلند (لانگ توراسیک)
    عصب سینه‌ای پشتی (توراکودورسال)
    عصب سینه‌ای خارجی (پکتورال خارجی)
    عصب سینه‌ای داخلی (پکتورال داخلی)
    عصب پوستی بازویی داخلی [۷]
    عصب پوستی ساعدی داخلی [۸]
    عصب کتفی پشتی (دورسال اسکاپولار)
    عصب فوق کتفی (سوپرااسکاپولار)
    عصب تحت کتفی فوقانی (ساب اسکاپولار فوقانی)
    عصب تحت کتفی تحتانی (ساب اسکاپولار تحتانی)

شاخه‌های انتهایی شبکه

شاخه‌های مهم انتهایی شبکه بازویی شامل اعصاب محیطی زیر هستند:

    عصب میانی (Median nerve)
    عصب رادیال (Radial nerve)
    عصب اولنار (Ulnar nerve)
    عصب زیربغلی [۹] (آگزیلاری)
    عصب ماهیچه‌ای پوستی

عصب زند زیرین

عصب زند زیرین یا عصب اولنار (Ulnar nerve) عصبی است که در نزدیکی استخوان زند زیرین سیر می‌کند. عصب زند زیرین را عصب زیرین‌زندی هم می‌گویند. این عصب پیام‌ها را به انگشت انگشتری و انگشت کوچک می‌رساند. عصب زیرین‌زندی بزرگ‌ترین عصب بدون محافظ در بدن انسان است و بنابر این آسیب به آن نیز زیاد روی می‌دهد. برخورد آن در ناحیه آرنج با لبه‌های تیز و غیره باعث حس خواب‌رفتگی و ناراحتی در دو انگشت یادشده می‌شود.[۱]

عصب زند زیرین در تمام مسیرش از زیر بغل تا نوک انگشتان ممکن است به علت ورود اجسام برنده پاره شود. شایع‌ترین محل پارگی عصب زند زیرین در پایین ساعد و مچ دست است.
مسیر

عصب زند زیرین از تنه داخلی شبکه بازویی منشا گرفته و در سمت داخلی سرخرگ بازویی از بازو پایین می‌آید. در ناحیه آرنج از پشت فوق لقمه‌ای (اپی‌کندیل) داخلی عبور می‌کند و در این ناحیه می‌توان آنرا در زیر پوست لمس کرد.

در ساعد عصب زیرین‌زندی در مجاورت سرخرگ زیرین‌زندی و در زیر ماهیچه خم‌کننده مچ دست طرف زند زیرین، به پایین سیر می‌کند. عصب زیرین‌زندی در ساعد شاخه‌هایی به ماهیچه یادشده و همچنین به قسمتی از ماهیچه خم‌کننده عمقی انگشتان می‌دهد.

در مچ دست همراه با سرخرگ زیرین‌زندی (شریان اولنار) از روی لیگامان عرضی مچ دست و از داخل کانال گویان عبور کرده و به کف دست می‌رسد. در کف دست عصب اولنار به شاخه‌های متعددی تقسیم می‌شود. شاخه‌های حرکتی آن به تمام عضلات کنارکف‌دستی (هیپوتنار) و بین استخوانی و به تعدادی از ماهیچه‌های کف‌دستی (تنار) و ماهیچه‌های کرمی (لومبریکال‌های) سوم و چهارم می‌رسند و شاخه‌های حسی آن حس کف دستی انگشت کوچک و قسمت داخلی انگشت انگشتری را تامین می‌کند.

آرنج

آرَنج نام یکی از اعضای دست انسان است. مفصل آرنجی دو استخوان زند زیرین[۱] و زند زبرین[۲] ساعد را به استخوان بازو[۳] می‌پیوندد.[۴]

اَشکال دیگر این واژه که در متون قدیم فارسی یا گویش‌های آن به‌کار می‌رفته عبارتند از آرج، آرن، آران، وارَن، وارنج، آرنگ و رونکک.[۵] و آرنج را در خراسان زَنگیچه هم می‌نامیدند.[۶]

برخورد در ناحیه آرنج با لبه‌های تیز و غیره گاه باعث حس خواب‌رفتگی و ناراحتی در انگشت کوچک و انگشت انگشتری می‌شود. این امر به این خاطر است که عصب زند زیرین که از ناحیه آرنج می‌گذرد در این ناحیه بدون محافظ است، و این تنها ناحیه بدون حفاظت در میان اعصاب بدن است

استخوان بازو

استخوان بازو، یا هومروس، در قسمت پروکزیمال با کتف مفصل شده و مفصل شانه را می‌سازد. در قسمت انتها این استخوان با استخوانهای زند زبرین و زند زیرین مفصل آرنج را می‌سازد.

زند زبرین

زند زبرین یا رادیوس (Radius) استخوانی است بلند در سمت خارجی ساعد که موازی زند زیرین بوده و مچ دست را به آرنج متصل می‌نماید . این استخوان در بالا با کاپیتلوم استخوان بازو و در دیستال با استخوانهای اولنا و استخوانهای مچ (استخوان هلالی و زورقی) مفصل میشود.

عصب شعاعی

عصب شعاعی یا عصب رادیال (Radial nerve) از مهمترین اعصاب دست است. این عصب از تنه خلفی یا پشتی شبکه بازویی (C5, C6, C7, C8 و T1) خارج شده و در بازو موجب فعالیت عضله سه سر بازویی می‌شود. این عصب از زیربغل عبور کرده در قسمت‌های بالایی بازو در سمت داخل بازو قرار دارد سپس هر چه پایین‌تر میاید به سمت پشت استخوان بازو می‌رود. چسبیده به استخوان کم کم استخوان را دور زده و در قسمت‌های پایین‌تر در سمت خارجی آرنج و سر استخوان شعاعی قرار می‌گیرد.

این عصب در پایین‌تر از آرنج موجب حرکت تعدادی از عضلات ساعد و موجب حس قسمتی از دست می‌شود. قسمت اصلی از عصب رادیال عصب خلفی interosseous، تامین کنترل موتور به عضلات اکستانسور ساعد، کنترل مچ دست، انگشت شست و انگشتان است. آن را با رشته های حسی به کپسول پشتی مچ دست خاتمه مییابد.

دستگاه عصبی پیرامونی

دستگاه عصبی پیرامونی یا سامانهٔ عصبی محیطی (PNS) بخشی از دستگاه عصبی است که خارج از مغز و نخاع قرار دارد. دستگاه عصبی پیرامونی به دو بخش سامانه عصبی خودگردان (خودمختار) و سامانه عصبی سوماتیک (ارادی) تقسیم می‌شود. دستگاه عصبی پیرامونی دربرگیرنده ۱۲ جفت عصب مغزی و ۳۱ جفت عصب نخاعی و گره‌های عصبی متعدد است.

دستگاه عصبی پیرامونی شبکه گسترده‌ای از رشته‌های عصبی نخاعی و مغزی است که به مغز و نخاع متصل می‌باشند. این دستگاه دربرگیرنده سامانه عصبی پیکری (سوماتیک)، سامانه عصبی خودگردان و گیرنده‌های حسی است که به پردازش تغییرات پیرامون درونی و بیگانه کمک می‌کنند. این اطلاعات از طریق رشته‌های عصبی حسی درونی به رشته‌های عصبی مرکزی گسیل می‌شود.

سامانه عصبی خودگردان (رشته‌های عصبی خودمختار سمپاتیک، پاراسمپاتیک و احشایی) کنترل غیرارادی اندام‌های درونی، رگ‌ها، ماهیچه‌های قلبی و ماهیچه‌های صاف را بر دوش دارند. رشته‌های عصبی سوماتیک (پیکری) حس و حرکت ارادی پوست، استخوان‌ها، مفصل‌ها و ماهیچه‌های استخوانی را بر عهده دارند[۱][۲].

دستگاه عصبی پیرامونی مسیر ارتباطی بین دستگاه عصبی مرکزی و بقیه بدن می‌باشد که با تحریکات عصبی فعالیت‌های بدن را تنظیم می‌کند.

محتویات

    ۱ اعصاب مغزی در دستگاه عصبی محیطی
    ۲ اعصاب نخاعی در دستگاه عصبی محیطی
    ۳ عصب محیطی در دستگاه عصبی محیطی
    ۴ جستارهای وابسته
    ۵ منابع

اعصاب مغزی در دستگاه عصبی محیطی

از دوازده زوج عصب مغزی، زوج یکم (عصب بویایی) و دوم (عصب بینایی) جزو دستگاه عصبی مرکزی هستند.

دوازده زوج عصب مغزی عبارتند از:

۱. عصب بویایی

۲. عصب بینایی

۳. عصب اوکولوموتور برای نگاه کردن به اطراف (حرکات عضلات چشم)

۴. عصب تروکله آر برای حرکت دادن ماهیچهٔ مایل فوقانی چشم

۵. عصب تری ژمینال برای احساس تماس روی صورت

۶. عصب ابدوسنس برای حرکت دادن ماهیچهٔ رکتوس خارجی چشم

۷.عصب چهره‌ای (فاسیال) برای خندیدن، چشمک زدن و برای کمک به چشایی

۸. عصب وستیبولوکوکله آر برای کمک به حفظ تعادل، سکون و شنیدن

۹. عصب گلوسوفارنژیال برای بلعیدن و قورت دادن

۱۰. عصب واگ برای بلعیدن، صحبت کردن، فعالیتهای پاراسمپاتیک و هاضمه

۱۱. عصب نخاعی فرعی (اکسسوری) برای بالا انداختن شانه‌ها

۱۲. عصب هایپوگلوسال برای تقسیم بیشتر زبان به ناحیه‌های ماهیچه‌ای

از این ۱۲ عصب ۱۰ تای آن‌ها از ساقه مغز آغاز می‌شوند، و به استثنای چند مورد، بیشتر کنترل فعالیت سازه‌های آناتومی سر را به عهده دارند. عصب شماره ۱۰ اطلاعات حسی درونی را از شکم و سینه دریافت می‌کند و عصب شماره ۱۱ مسئول عصب‌دهی به ماهیچه‌های استرنوکلیدوماستوئید و تراپزیوس می‌باشد.
اعصاب نخاعی در دستگاه عصبی محیطی

۳۱ جفت عصب نخاعی در انسان وجود دارد که از نخاع منشعب می‌گردند.

همچنین ببینید:اعصاب نخاعی
عصب محیطی در دستگاه عصبی محیطی

اعصاب نخاعی و مغزی، اعصاب محیطی مربوط به خود را جهت انتشار به اندام‌های فوقانی و تحتانی، تنه و سر و گردن به وجود می‌آورند. به عنوان نمونه اعصاب نخاعی شبکه‌های عصبی زیر را ایجاد می‌کنند:

    شبکه گردنی
    شبکه بازویی
    شبکه کمری
    شبکه خاجی

از شبکه‌های عصبی فوق، اعصاب محیطی ایجاد می‌شوند که به اندام‌های هدف مربوطه می‌روند.

یک عصب محیطی ممکن است حسی، حرکتی و یا حسی-حرکتی باشد. اعصاب محیطی اندام‌های فوقانی و تحتانی حاوی رشته‌های عصبی سمپاتیک نیز هستند.عصب واگ که یک عصب محیطی حسی-حرکتی است به تنهایی دارای ۷۵٪ رشته‌های پاراسمپاتیک است.عصب فرعی(زوج یازدهم مغزی) فقط یک عصب محیطی حرکتی است.عصب رادیال یک عصب محیطی بوده که علاوه بر رشته‌های حسی و حرکتی حاوی رشته‌های عصبی سمپاتیک است.

عصب زیرزبانی

عصب زیرزبانی(به انگلیسی: Hypoglossal nerve) این عصب، زوج دوازده مغزی است که فقط عملکرد حرکتی دارد.عصب زیرزبانی از هسته هیپوگلوسال در پیاز نخاع مبدا می گیرد و عضلات داخلی و خارجی زبان را عصب رسانی می کند.