آب

آب یکی از مواد مایع و فراوان‌ترین مادهٔ مرکب بر روی سطح کره زمین و بستر اولیه حیات به شکلی که امروزه می‌شناسیم، است. بیش از ۷۵٪ وزن یک انسان از آب تشکیل شده‌است و نیز بیش از ۷۰٪ سطح کره زمین را آب پوشانده است (نزدیک به ۳۶۰ میلیون از ۵۱۰ میلیون کیلومتر مربع) با وجود این حجم عظیم آب تنها ۲ درصد از آبهای کره زمین شیرین و قابل شرب است و باقی آن به علت محلول بودن انواع نمک‌ها خصوصاً نمک طعام غیر قابل استفاده است. از همین دو درصد آب شیرین بیش از ۹۰ درصد به صورت منجمد در دو قطب زمین و دور از دسترس بشر واقع شده‌است.

بیشترین چگالی آب خالص در دمای ۳٫۹۸ درجه سلسیوس (۳۹٫۱۶ درجه فارنهایت) حاصل می‌شود که برابر ۱ گرم بر سانتی‌متر مکعب[۱] یا ۱۰۰۰ کیلوگرم بر متر مکعب است.[۲]

محتویات

    ۱ نام‌گذاری آب
    ۲ ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی
        ۲.۱ مولکول
        ۲.۲ خواص فیزیکی آب (مقطر)
    ۳ منابع آب در کره زمین
    ۴ استفاده از آب
        ۴.۱ کمبود آب
        ۴.۲ آلودگی آب شرب و اهمیت تصفیه آب
    ۵ جنبه دینی
    ۶ جستارهای وابسته
    ۷ پانویس
    ۸ منابع

نام‌گذاری آب

آب در گویش‌های محلی به نامهای مختلف یاد می‌شود. برای مثال در زبان خراسان جنوبی به آن ِأو (به ضم همزه)(ow)می‌گویند. ؛

در فیزیک بر اساس حالت ماده آب معمولاً به این نام‌ها خوانده می‌شود:

    جامد؛ یخ
    مایع؛ آب
    گاز؛ بخار آب
    پلاسما:بخار آب گرم تر

در علم هواشناسی حالت‌های مختلف آب بر اساس نوع بارش یا معلق بودن آن در جو طبقه بندی می‌شود:

    باران
    تگرگ
    برف
    رگبار
    مه
    ابر
    شبنم
    بخار

در علم محیط زیست:

    آب آشامیدنی
    فاضلاب یا پساب
    رواناب
    آب جاری
    مردآب
    گندآب
    تالاب
    دالاناب

بر اساس منبعی که آب در آن قرار دارد و یا از آن به دست می‌آید:

    آب زیرزمینی
    آب معدنی
    آب سطحی
    آب دریا
    آب چشمه
    آب قنات
    آب چاه

بر اساس نوع مصرف:

    آب آشامیدنی (یا آب شیر یا آب شرب)
    آب معدنی
    آب خالص
    آب یونیزه قلیایی سبک

بر اساس کیفیت فیزیکی:

    آب تلخ
    آب شیرین

بر اساس مشخصات شیمیایی:

    آب سنگین
    آب مقطر

بر اساس مسائل مذهبی:

    آب جاری - اسلام
    آب کر - اسلام
    آب قلیل - اسلام
    آب مضاف - اسلام
    آب مطلق - اسلام
    آب مقدس - مسیحیت

ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی
مولکول‌های آب و پیوند هیدروژنی
مولکول
نوشتار اصلی: آب (مولکول)

فرمول شیمیایی آب، H۲O است؛ مولکول آب از دو اتم هیدروژن و یک اتم اکسیژن تشکیل شده‌است که با پیوندهای کووالانس به هم متصل شده‌اند. اتم‌های هیدروژن دارای بار مثبت هستند و با زاویه نزدیک به ۱۰۵ درجه در اطراف اتم اکسیژن قرار گرفته‌اند که این موضوع باعث قطبی شدن پیوندهای مولکول آب شده‌است.[۳] جرم مولی آب برابر ۱۸ گرم بر مول می‌باشد.[۴]
خاصیت مویینگی آب و جیوه به صورت کاو و کوژ

وزن مولکولی آب ۱۸ است. با این وزن مولکولی در شرایط کره زمین ( از نظر فشار و دما ) آب می‌بایستی به‌حالت گاز باشد.

امونیاک با وزن مولکولی ۱۷ در ۳۳ درجه سانتیگراد زیر صفر به حالت بخار است. سولفید هیدروژن Hydrogen sulfide (گاز فاضلاب) که وزن مولکولی آن ۳۴ است در پایین‌تر از ۵۹ درجه سانتیگراد زیر صفر هنوز بخار است.

توجه کنیم که آب تقریبا سه چهارم مساحت زمین را پوشانیده و تاثیر مهمی روی حرارت هوا و شرایط جوی دارد. اگر آب این حالت استثنایی را نداشت تغییرات جوی٬ شکل بلای آسمانی به‌خود می‌گرفت. و حیات در آن پایدار نمی‌ماند.
خواص فیزیکی آب (مقطر)

بی‌بو، بی‌رنگ و بی‌طعم. آب خواص ویژه‌ای دارد که آن را از دیگر مایعات متمایز کرده‌است. از این خواص ویژه می‌توان به ظرفیت گرمایی بالا، افزایش غیرعادی حجم به هنگام انجماد، کشش سطحی بالا، گرانروی بسیار پایین و بالا بودن گرمای نهان تغییر فاز اشاره نمود. دلیل بسیاری از این خاصیت‌ها وجود پیوند هیدروژنی در میان مولکولهای آب است.[۵] چگالی آب در دمای ۲۵ درجه سانتی‌گراد و فشار ۱ آتمسفر برابر ۰٫۹۹۸ گرم بر سانتمیتر مکعب است. آب در فشار ۱ آتمسفر در دمای ۱۰۰ درجه سانتی‌گراد می‌جوشد و در دمای صفر درجه سانتی‌گراد منجمد می‌شود.[۳]

همچنین آب در ۴ درجه سانتی گراد بیشترین چگالی یعنی ۱ گرم بر سانتیمتر مکعب را دارد، که این مسئله از لحاظ علمی بسیار جالب است و یک استثنا به شمار می‌آید.
منابع آب در کره زمین
نوشتار اصلی: موجودیت آب در کره زمین

اگر کسی از فضا به زمین نگاه کند، آن را یک سیاره آبی رنگ و پر از آب خواهد دید. حجم کل آب‌های موجود در کره زمین، رقمی در حدود ۱٬۳۶۰ میلیون کیلومتر مکعب تخمین زده شده‌است. این حجم با توجه به چرخهٔ آب به طور دائم در بین منابع مختلف در حال جابه‌جایی‌است.[۶]

مهمترین منابع آب در کره زمین عبارتند از:[۷]

    آب‌های زیرزمینی (چاه، چشمه و قنات)
    آب‌های جوی (باران و برف)
    آب‌های سطحی (رودخانه، دریاچه، دریا و اقیانوس)

همچنین بخشی از آب موجود در کره زمین به‌صورت بخار در آتمسفر و بخش دیگری نیز به‌صورت جامد در یخچال‌های طبیعی وجود دارد.

حجم تقریبی میزان آب ذخیره شده در این منابع به این شرح است[۶]:

    اقیانوس‌ها: حدود ۱٬۳۲۰ میلیون کیلومتر مکعب (۹۷٫۲٪)
    یخچال‌های طبیعی: حدود ۲۵ میلیون کیلومتر مکعب (۱٫۷٪)
    سفره‌های زیرزمینی: ۱۳ میلیون کیلومتر مکعب (۰٫۹٪)
    آب‌های شیرین موجود در در دریاها، دریاچه‌ها و رودها: ۲۵۰ هزار کیلومتر مکعب (۰٫۰۲٪)
    بخار آب در هواکره حدود ۱۳ هزار کیلومتر مکعب (۰٫۱۰٪)

استفاده از آب

میانگین جهانی توزیع میزان استفادهٔ آب در بخش‌های مختلف در سال ۲۰۰۳ به صورت زیر بود:[۸]

    کشاورزی: حدود ۶۹٪
    صنعت: حدود ۲۳٪
    مصارف خانگی: حدود ۸٪

بخش کشاورزی به دلیل آبیاری محصولات میزان زیادی آب مورد استفاده قرار می‌دهد. از سال ۱۹۶۰ میانگین جهانی میزان برداشت آب از منابع به منظور آبیاری زمین‌ها ۶۰٪ افزایش یافته‌است و این در حالی‌است که بین ۲۰٪ تا ۳۰٪[۹] آن تبخیر یا جاری می‌شود و به هدر می‌رود . میزان برداشت آب در کشورهای درحال توسعه به علت نداشتن ابزار مناسب دوبرابر کشورهای توسعه‌یافته برای هر هکتار است، درحالی که میزان محصولات کشاورزی آن‌ها یک‌سوم می‌باشد. به‌علاوه، در اکثر نقاط خشک و نیمه‌خشک، به علت کمبود بارش‌های جوی، ۹۰٪ آب مورد نیاز برای آبیاری زمین‌ها از آب شیرین تأمین می‌گردد، درحالی که کشورهای توسعه‌یافته این رقم را به ۴۰٪ رسانده‌اند.[۱۰][نیازمند منبع]

توزیع میزان استفادهٔ آب به‌منظور مصارف خانگی نیز در نواحی گوناگون مختلف می‌باشد. به طور مثال و طبق آمار منتشر شده توسط برنامه عمران سازمان ملل متحد در سال ۲۰۰۶، میانگین میزان آب مصرفی در ایالات متحده حدود ۵۷۵ لیتر و در اروپا بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ لیتر در روز برای هر شخص می‌باشد، درحالی که در کشور موزامبیک این رقم حدود ۱۰ لیتر می‌باشد.[۱۱]
کمبود آب
وضعیت کنونی بحران آب در جهان

اگرچه حجم کلی آب‌های موجود برروی زمین نسبتاً زیاد می‌نماید اما متجاوز از ۹۷٪ این آب‌ها در دریاها و اقیانوسها متمرکز هستند و حدود ۲٪ نیز به صورت یخ و یخچال‌ها در مناطق قطبی تجمع یافته‌است. از یک درصد آب باقی‌مانده نیز بخش زیادی در اعماق زمین بوده که استخراج آن مشکل و از دسترس انسان به دور است.[۱۲]

به‌علاوه، منابع آب شیرین در سطح زمین به طور یک‌نواخت توزیع نشده‌اند. درحال حاضر، ۹ کشور ۶۰٪ کل منابع آب شیرین را به خود اختصاص می‌دهند: کانادا، چین، کلمبیا، پرو، برزیل، روسیه، ایالات متحده آمریکا، اندونزی و هند.

در مقابل حدود ۸۰ کشور با کمبود آب مواجه‌اند که برخی از آن‌ها تقریباً به هیچ منبع آب شیرین قابل توجهی دسترسی ندارند: کویت، بحرین، مالت، امارات متحده عربی، سنگاپور، اردن و لیبی.

با توجه به افزایش روزافزون جمعیت، توسعهٔ صنایع و افزایش آلودگی منابع آب شیرین، دسترسی به آب کافی و مناسب در برخی از کشورها به یک بحران جدی تبدیل شده‌است.[۱۰]
آلودگی آب‌های رودخانهٔ تیته در برزیل. در بسیاری از کشورها، علارغم وجود منابع کافی آب شیرین، تأمین آب آشامیدنی سالم با مشکل روبه‌رو است.

طبق آمار برنامه عمران سازمان ملل متحد در سال ۲۰۰۶:

    ۱٫۱ میلیارد نفر به آب آشامیدنی دسترسی ندارند.[۱۳]
    ۲٫۶ میلیارد نفر به آب کافی برای بهداشت دسترسی ندارند.[۱۳]
    ۷۰۰ میلیون نفر در ۴۳ کشور با مشکل کمبود پیوستهٔ آب مواجه هستند.[۱۴]
    ۱٫۸ میلیون کودک زیر ۵ سال هر روز از ابتلا به اسهال به علت آشامیدن آب ناسالم می‌میرند.[۱۵]

آلودگی آب شرب و اهمیت تصفیه آب

آب بیش از دوسوم سطح کره زمین را پوشانده‌است. ۹۷٫۶۳ درصد از آب‌های موجود در این سیاره در اقیانوس‌ها و دریاها انباشته شده‌اند، لیکن تنها حدود ۸/۲ درصد از آب‌های موجود قابل شرب می‌باشد. مقدار قابل توجهی از کل آب‌های سطح کره زمین به‌صورت مناطق قطبی، یخچال‌های طبیعی، رطوبت هوا و خاک می‌باشد که عملاً غیرقابل دسترسی‌است و تنها ۰٫۶۲ درصد از آن در رودخانه‌ها جاری بوده و یا به‌صورت دریاچه‌های آب شیرین و منابع زیرزمینی قرار گرفته‌اند و انسان‌ها آب آشامیدنی خود را از این منابع تأمین می‌نمایند.
Fresh water fountain.jpg

امروزه این منابع محدود آب شیرین قابل دسترس در معرض انواع آلودگی‌های میکروبی و شیمیائی قرار گرفته، و آلاینده‌های فراوانی از طریق فاضلاب‌های صنعتی و کودهای شیمیائی منابع حیاتی انسان‌ها را به طور جدی تهدید می‌نماید.

۱) متأسفانه با توسعه تمدن جدید و صنعتی شدن جوامع، فاضلاب‌های صنعتی، مواد سمی، فلزات سنگین و آلودگی‌های مضر که برای سلامتی موجود تهدید به شمار می‌آید، از قبیل اسیدیته آزاد، مواد قلیائی، گازهای سمی، مواد رادیواکتیو، میکروارگانیسم‌های بیماری‌زا، چربی و روغن و... را وارد آب‌های شیرین قابل دسترس می‌نمایند.

۲) مواد شوینده که در عصر ما بسیار توسعه یافته و حجم وسیعی را تشکیل می‌دهد، هر روز و هر ساعت از طریق چاه‌های فاضلاب وارد آب‌های زیرزمینی گردیده و مولکول‌های کربن‌دار حلقوی (هیدروکربورها) موجود در آنکه به آسانی قابل استحاله و تغییر نیستند، را وارد آب‌های زیرزمینی می‌گردانند و آلودگی شیمیائی ایجاد می‌نمایند. متأسفانه با تمام تلاشی که به عمل آمده در حال حاضر فقط ۲۵ درصد از پاک کننده‌ها (دترجنت‌ها) در شرایط معمولی تجزیه می‌گردند (جزء انواع تجزیه شونده می‌باشند) و ۷۵ درصد آن‌ها استحاله نمی‌گردد و مولکول‌های حلقوی کربن‌دار آن‌ها شکسته نمی‌شوند.

۳) تصفیه‌خانه‌های آب شرب جهت مبارزه با آلودگی‌ها با اضافه کردن مقداری کلر که ارزان‌ترین و قابل دسترس‌ترین آنتی‌اکسیدان است، میکروب‌ها و ویروس‌ها را در شرایطی خاص (نه به طور کامل) از بین می‌برند. هنگامی که کلر به عنوان گندزدائی کننده در تصفیه آب به کار می‌رود، در اثر ترکیب کلر با مواد آلی مثل اسید هیومیک تولید تری‌هالومتان‌ها THMs یا هالوفرم‌ها را می‌نماید، تری‌هالومتان‌های اصلی عبارتند از: کلروفرم (CHCL3)، برمودی کلرومتان (CHBrCL2)، دی‌برموکلرومتان (CHBr2CL) و برموفرم (CHBr3). شواهدی در دست است که این ترکیبات خاصیت سرطان‌زائی دارند، که برای سلامتی انسان‌ها جداً زیان‌بخش تشخیص داده شده‌اند. در شکل تصفیه آب به‌صورت رایج این‌گونه مواد همچنان در آب باقی می‌مانند و کلر اضافی باقی‌مانده نیز اثر زیان‌آور خود را بر سلامتی انسان‌ها وارد می‌سازد. در هر حال تصفیه‌های اولیه تأثیر زیادی در رابطه با مقابله با آلودگی شیمیائی و عناصر محلول در آب نمی‌توانند انجام دهند. فلزات مضر و نمک‌های زیان‌آور همچنان از طریق آب آشامیدنی وارد بدن انسان‌ها می‌گردند و اثرات تخریبی خود را به‌جای خواهند گذاشت.

۴) آب حاوی محلول نمک‌ها و فلزات زیان‌آور، که میزان آن با: رسانایی الکتریکی و مجموع جامدات محلول،[۱۶] مشخص می‌گردد، متابولیسم سلولی و سوخت و ساز سلول‌های بدن انسان را تحت تأثیر قرار می‌دهد و دررسیدن غذا و اکسیژن کافی به نسوج و بافت‌های بدن اختلال ایجاد می‌نماید. این اختلال به‌صورت خستگی مفرط، ناراحتی‌های پوستی، ضعف در عضلات بدن، سردرد و... ظاهر می‌گردد. مواد زائد آب در سیستم گردش خون به‌صورت رسوباتی در جداره رگ‌ها باقی می‌مانند و موجب تصلب شرائین، فشار خون، کاهش کارائی کلیه‌ها و کاهش ترشحات مفید غدد بدن و نهایتاً سکته‌های قلبی، مغزی و سایر عوارض خطرناک می‌گردند.

۵) میزان آب موجود در بدن انسان ۶۶ درصد تا ۸۵ درصد است که مقدار آن در خون ۷۹ درصد می‌باشد. آب سالم و بهداشتی آبی‌است که قادر به انجام مأموریت‌های ضروری برای حیات پرنشاط و سالم باشد. سوخت و ساز سلولی عمدتاً توسط آب صورت می‌پذیرد و آب به طور دائم سلول‌ها و بافت‌ها را با حمل مواد غذائی تغذیه کرده و سپس مواد زائد آن‌ها را به خارج از بدن حمل می‌کند، که در صورت اشباع بودن مولکول‌های آب از عناصر زائد این توانائی کاهش می‌یابد و عوارض آن به‌صورت‌های گوناگون در زندگی ما ظاهر می‌گردد.

۶) توجه به امر بهداشت آب آشامیدنی و مضرات ناشی از آلودگی‌های مختلف آب در سال ۷۸ توجه همراهان گروه تصفیه آب را به خود جلب نمود. آنان جهت پرهیز دادن از امراض و ناراحتی‌های ناشی از این آلودگی‌ها، و توسعه آگاهی عمومی نسبت به آن‌ها تلاش‌های خود را آغاز کردند. استفاده گسترده از سیستم‌های تصفیه اسمز معکوس از نتایج این فعالیت‌هاست. اسمز معکوس سیستمی‌است که با بهره‌گیری از قانون اسمز در طبیعت می‌تواند آب‌های آلوده و ناسالم با عبور دادن از فیلتری مخصوص به نام غشاء به آب سالم بهداشتی تبدیل نماید، که نزدیک به مختصات استاندارد سازمان بهداشت جهانی می‌باشد. این سیستم مولکول‌های آب را غربال کرده و مولکول‌های اشباع نشده و سالم را از مولکول‌های اشباع شده جدا می‌نماید. انواع میکروب‌ها و ویروس‌ها که در اندازه‌های فیزیکی ۰۳/۰ تا ۳ میکرون مشخص می‌گردد و همچنین انواع فلزات سنگین و نمک‌های زیان‌آور را به‌صورت پساب خارج می‌نماید و تنها به آب سالم و بهداشتی اجازه عبور و خروج از سامانه را می‌دهد که قابل شرب و اطمینان‌آور است.
جنبه دینی

آب که از دیرباز به سبب حیاتی بودن مقدس شمرده می‌شود در یک آیین معنوی کاربردی تقدسبخش پیدا می‌کند. تقدس آن بهگونه‌ای است که از یک سوی نماد زیست و زندگی و از سوی دیگر نماد پالایش و طهارت می‌باشد. آب در ترکیب با یک آیین‌های پاکیزگی و طهارت تبدیل به رکن اساسی در آیینهای مذهبی می‌شود.[۱۷] بر اساس باورهای اسلامی آب تنها مایع پاک کننده است. البته پاکی تنها به تمیزی اشاره نمی‌کند و مفهومی گسترده تر را فرا می‌گیرد. بر اساس دستور اسلام، هر مسلمان در روز باید ۵ بار با آب وضو بگیرد. وضو گرفتن قبل از خواندن نماز واجب است. همچنین در موارد بسیاری مسلمانان باید بدن خود را بطور کامل با آب شست و شو دهند که به آن غسل می‌گویند. البته غسل‌های مستحبی نیز در برخی روزهای عید و مناسبت‌های خاص از سوی رهبران اسلامی توصیه شده که موجب پاکی و طهارت جسم و در نتیجه ارامش روحی نیز می‌شود. این متن برداشتی است که منبع آن راهنمای فتاوای آیت الله خامنه‌ای است.[۱۸]

برخی باورهای دینی برای این عنصر مادی به خاطر پالایندگی جسم مرتبه پالایندگی روح نیز قائل شده‌اند. در بیان اسطوره ایزیس از ایزدان مصری آمده‌است که پیکر مرده ایزیس در آبهای نیل شناور بود و به زندگی برگشت به این خاطر که در آبهای نیل غسل داده شد. ایزدبانوی ماه، در اساطیر قبایل مائوری نیوزیلند، به نام مارما پس از اینکه به طور کامل از بین می‌رود، هرگاه در آبهای زندگانی خود را شستوشو می‌دهد دوباره شکوه گذشته خود را بازمی‌یابد.[۱۷]

نام وایورا،[۱۹] ایزدبانوی تندرستی در جزایر پلی‌نزی مرکزی، به معنای «آب زندگانی» است. در داستان حماسی گیلگمش، وقتی گیلگمش خسته و درمانده به دنبال زندگی جاودان رهسپار می‌شود، با سیدوری برخورد می‌کند. او در پاسخ گیلگمش که زندگی جاودان را خواستار است، نخست به او گوشزد می‌کند که زندگی جاودان ویژه ایزدان است و در این میان سهم انسان، لذت بردن از مواهب زندگی است. او خطاب به گیلگمش می‌گوید پوشاک نو به تن کن، تن را در آب بشوی و...[۱۷]

در این اسطوره شستن تن در آب، جزیی از سهم و قسمت انسان از زندگی، و از مواهب ارزشمندی که خدایان به انسانها بخشیدهاند، محسوب می‌شود.

تنگ تیکاب

تنگ تیکاب و به زبان محلی تنگ تیکو نام تنگه ای معروف در دامنه کوه شمالی کازرون است.در فصل زمستان و فصل بهار به دلیل ریزش آب فراوان از صخره های موجود در تنگه آنجا را به محیطی مصفا و دلگشا تبدیل کرده که مردم شهر را به آنجا می کشاند تا از مناظر زیبای طبیعی آن لذت ببرند. صدای ریزش قطرات آب، سنگ های پوشیده از سبزه و گیاهان خودرو، چشم هر بیننده ای را به خود جذب می کند.
امکانات

در چند سال اخیر به همت شهرداری کازرون این مکان به پارکی زیبا و فرح انگیز مجهز به برج های نوری، استخرهای بزرگ و آبشار مصنوعی تبدیل شده است.

کازرون

شهر کازرون مرکز شهرستان کازرون در بخش باختری استان فارس با تاریخی کهن، دارای آثار باستانی و تاریخی فراوان می باشد که در طول تاریخ مورد توجه سلاطین و صاحبان قدرت بوده‌است. به سبب جاذبه‌های تاریخی، فرهنگی، طبیعی و مذهبی همواره گردشگران بسیاری را به سوی خود فرا می‌خواند. کـازرون بارها به سبب زلزله با خاک یکسان و از نو ساخته شده‌است.

نورد، بلدالعتیق، شهر کهنه، شهر سبز، گازرگاه، گازران، گازرون، کازران، کوه زران و دمیاط عجم از نام‌های پیشین کازرون می باشد. کازرون در دوره ساسانیان، به فرمان شاپور اول تأسیس شد.[۲]

این شهر در دوران طلایی اسلام یکی از بزرگترین مراکز و موطن بسیاری از دانشمندان، شاعران، صوفیان و دیگر بزرگان بوده‌است. از این شهر همواره به عنوان یکی از مهم‌ترین و بزرگترین مراکز و شهرهای تمدن و فرهنگ اسلامی یاد می‌شود. کازرون یکی از مراکز علم و دانش اسلامی و نوآوری در دوران طلایی اسلام بود.

این شهر از مراکز بزرگ صوفیان نیز بوده‌است.[۳]

از سده ۴ و ۵ هجری قمری این شهر توسط شیخ ابواسحاق کازرونی مسلمان شد. زبان اکثریت مردم کازرون پارسی و به گویش کازرونی سخن می گویند. هنرهای رایج در کازرون دولچه دوزی، نمدمالی، سفال گری ، گیوه دوزی و... هستند.[۴]

پرونده شهر باستانی بیشاپور برای ثبت در میراث جهانی یونسکو ارسال شده‌است.[۵] این شهر دارای بناهای تاریخی و مذهبی بسیاری است که قابلیت گردشگری دارند. طبیعت کازرون نیز از مراکز گردشگری در فارس و ایران است.[۶] کازرون از شهرها و پایتخت‌های قدیمی ایران است و اکنون از نگاه جمعیتی، دومین شهر پرجمعیت استان فارس، سومین شهرستان پرجمعیت فارس، پنجاه و سومین شهرستان پرجمعیت ایران است.[۷]

مسافت شهر کازرون با شیراز ۱۲۰ کیلومتر و تا تهران ۱۰۶۰ کیلومتر است.[۳]

اقتصاد شهرستان کازرون برپایه کشاورزی، دام پروری و صنایع استوار است. مهم‌ترین فراورده‌های آن گندم، مرکبات، پنبه، تره بار و فراورده‌های دامی است. در شهرستان کازرون کشاورزی صنعتی و سنتی رایج است.[۳]

محتویات

    ۱ تاریخ
        ۱.۱ روند نامگذاری
        ۱.۲ چهره نخستین
        ۱.۳ پیشینه کازرون و کازرونیان
        ۱.۴ کازرون در زمان ساسانیان
        ۱.۵ آثار تاریخی
    ۲ جمعیت
    ۳ دین
        ۳.۱ اسلام
        ۳.۲ مکان‌های مذهبی
        ۳.۳ مراسم‌های مذهبی
    ۴ فرهنگ
        ۴.۱ کازرون و شاهنامه
        ۴.۲ لهجه کازرونی
        ۴.۳ بزرگان
        ۴.۴ کازرون و فارس در جنگ جهانی اول
        ۴.۵ نژاد و زبان و فرهنگ
        ۴.۶ روز کازرون
        ۴.۷ شهرهای خواهرخوانده
        ۴.۸ همایش‌ها
        ۴.۹ کازرون در اشعار فارسی
        ۴.۱۰ محمد بحرانی
        ۴.۱۱ محسن پزشکیان
        ۴.۱۲ مهدی تقی‌نژاد
        ۴.۱۳ تهرانی (موید الشعرا)
        ۴.۱۴ سید هادی حایری
        ۴.۱۵ خواجوی کرمانی
        ۴.۱۶ نظام‌الدین سروستانی
        ۴.۱۷ سعدی
        ۴.۱۸ شاه داعی‌الله
        ۴.۱۹ نصرالله مردانی
        ۴.۲۰ میرزا زین‌العابدین (مرشد)
    ۵ هنر
        ۵.۱ صنایع دستی
        ۵.۲ سینماها
        ۵.۳ موزه‌ها
        ۵.۴ مجتمع‌های فرهنگی هنری و نگارخانه‌ها
    ۶ آموزش
        ۶.۱ دانشگاه‌ها
        ۶.۲ تاریخ مدارس
        ۶.۳ فرهنگسراها و کتابخانه‌ها
        ۶.۴ رصدخانه
        ۶.۵ ورزشگاه
        ۶.۶ ورزش
    ۷ مراکز باستان شناسی و تحقیقاتی
    ۸ ترابری بین شهری
        ۸.۱ راه آهن
        ۸.۲ پایانه مسافربری
        ۸.۳ راه‌های مهم
    ۹ گردشگری
        ۹.۱ هتل
        ۹.۲ مکان‌های تفریحی
        ۹.۳ مشهورترین بناهای تاریخی
    ۱۰ صنعت و اقتصاد
        ۱۰.۱ استخراج نفت در شهرستان کازرون
        ۱۰.۲ نیروگاه‌ها
    ۱۱ پتروشیمی
        ۱۱.۱ شهرک‌های صنعتی
        ۱۱.۲ کارخانه‌های مهم
        ۱۱.۳ پارچه‌ها و محصولات کازرون قدیم
        ۱۱.۴ خوراکی های سنتی کازرون
        ۱۱.۵ ره آورد
        ۱۱.۶ کشاورزی
    ۱۲ مراکز دولتی
        ۱۲.۱ نقش نظامی
        ۱۲.۲ سیاست
            ۱۲.۲.۱ فرمانداری
            ۱۲.۲.۲ شهرداری
    ۱۳ جغرافیا
        ۱۳.۱ موقعیت
        ۱۳.۲ محلات
        ۱۳.۳ آب و هوا
        ۱۳.۴ دما
        ۱۳.۵ پوشش گیاهی
        ۱۳.۶ حوضه آبریز
        ۱۳.۷ زلزله‌ها
    ۱۴ بهداشت و درمان
        ۱۴.۱ بیمارستان
        ۱۴.۲ درمانگاه
    ۱۵ رسانه‌ها
        ۱۵.۱ نشریات
        ۱۵.۲ انتشارات
    ۱۶ فضای شهری
        ۱۶.۱ پارک‌ها
    ۱۷ نگارخانه
    ۱۸ جستارهای وابسته
    ۱۹ منابع

تاریخ
نوشتار اصلی: پیشینه کازرون


روند نامگذاری

نام شهر تاریخی کازرون، از گازران و گازرون گرفته شده‌است، زیرا در زمان دیلمیان که کارخانه‌های پارچه‌بافی در کازرون پارچه‌های توزی و دبیکی را می‌بافت و صادر می‌کرد، دوازده هزار گازر یعنی شویندگان الیاف کتان، در این شهر زندگی می‌کردند و به همین جهت این شهر به شهر گازران یعنی شهر گازرها معروف شده بود که نام گازران در بعضی متون به صورت گازران و کازران آمده است. گازران در تلفظ به صورت گازرون و کازرون تحریف یافت و اکنون نام کازرون باقی مانده‌است. در بعضی کتب گازرات نیز آمده است. کازرون به واسطه تولید پارچه‌های مرغوب با شهر دمیاط مصر رقابت می‌کرده و به همین جهت به دمیاط عجم نیز مشهور است. برخی ازاهالی کازرون نیز به‌طور عامیانه وجه تسمیه کازرون را از کوه زرّان می‌دانند و معتقدند چون کوه‌های آن به خاطر داشتـن درختان و ثـمرات جنگلی، زر خیز است، آن را کوه زرّان نامیده و به صورت کازرون تحریف یافته که ریشه تاریـخی ندارد و تنها در اعتقاد برخی از مردم چنین وجه تسمیه‌ای بیان شده‌است.[۳]
چهره نخستین

کازرون در زمان ساسانیان در برگیرنده سه ده نورد، دریس و راهبان بود که روی هم رفته به آن‌ها شهر بلدالعتیق (شهر کهنه) گفته می‌شد. در زمان شیخ ابواسحاق کازرونی از عرفای بزرگ سده چهارم و پنجم با ساخت مسجد جامع مرشدی و توسعه این سه ده شهر کازرون به وجود آمد. پس از تازش اعراب، بیشاپوری‌ها به منطقه‌ای به نام جدس که یکی از روستاهای قسمت اَپاختر کازرون امروزی است، می‌کوچند. پس از آن به گازرگاه و سپس به کازرون مهاجرت می‌کنند. کازرون در دوره هخامنشیان به گازرا نامور بوده‌است. در زمان ساسانیان بدست شاپور یکم از نو ساخته شد. در درازنای تاریخ، کازرون چندین بار با خاک یکسان شده‌است.[۲]
پیشینه کازرون و کازرونیان

    Senmurv.svg ساسانیان: شهر بیشاپور در قسمت اَپاختر بلدالعتیق به فرمان شاپور یکم ساسانی تشکیل شد و پایتخت زمستانی او و یکی از مشهورترین و مهمترین شهرهای ساسانیان شد. بیشاپور سپس با حمله اعراب و شخصی به نام ابوسعید شبانکاره ویران گشت و اکثر مردم آن به روستا جدس در اَپاختر کازرون امروزی مهاجرت کردند. شهر بلدالعتیق (کازرون فعلی) نیز در همین دوره شکل گرفت. در این دوره بزرگانی چون بهرام پسر مردانشاه و اپسای دبیر از این شهر برخواستند.[۲]

همچنین سلمان فارسی (روزبه پسر وخشودان) نخستین شخص از اهالی کازرون و ایران بود که اسلام آورد.[۸]

    پس از ظهور اسلام در ایران مردم از جدس به گازرگاه رفتند و پس از وقوع زلزله در آن به کازرون عزیمت نمودند. کازرونیان همچنان زرتشتی بودند تا این‌که شخصی به نام شیخ ابواسحاق کازرونی ۲۴۰۰۰ کازرونی را مسلمان کرد. در این دوره دو سلسله مشهور و بزرگ مرشدیه (کازرونیه) و بلیانیه به سرپرستی شیخ ابواسحاق کازرونی و شیخ عبدالله بلیانی در این شهر به فعالیت پرداختند.

شیخ امین‌الدین بلیانی (عارف و شاعر بزرگ ایرانی و استاد حافظ و خواجوی کرمانی)، سعیدالدین بلیانی کازرونی (سیره نویس پیامیر اسلام)، اوحدی بلیانی و بسیاری دیگر از خاندان مشهور بلیانی کازرون در این دوره از این شهر برخواستند.

    Timurid.svg تیموریان:علامه جلال الدین محمد دوانی کازرونی، بزرگترین دانشمند عهد تیموریان و قرن نهم بود.
    Il-Khanate Flag svg.png ایلخانیان (پس از حمله مغول):علامه قطب الدین محمود کازرونی، دانشمند بزرگ اهل کازرون در این دوره متولد شد. وی کاشف علت تشکیل رنگین‌کمان بود و تنها کسی که پیش از گالیله به گرد بودن زمین پی برده بود. وی از بزرگان ریاضیات، فیزیک، پزشکی، نجوم، فلسفه، موسیقی و شطرنج ایران بود.
    قاجاریه: پس از وقوع جنگ جهانی اول و حمله انگلیسی‌ها به نیمروز ایران، فارس و کـازرون، ناصر دیوان کازرونی و یارانش به همراه سایر سرداران نیمروز چون صولت‌الدوله قشقایی به جنگ با انگلیسی‌ها پرداختند و پیروز شدند. کازرون در این دوره دارای شهرداری و فرمانداری مستقل شد. همچنین در این دوره میرزا محمدصالح کازرونی اولین دانشجوی ایرانی اعزامی به اروپا بود و پس از بازگشت ، نخستین روزنامه ایران را در تهران به چاپ رسانید. همچنین میرزا حسن عکاس (چهره نگار کازرونی)، پدر عکاسی ایران نخستین عکاسخانه‌های نیمروز را در شیراز و کازرون راه‌اندازی نمود.
    پهلوی: تظاهرات مردم کازرون علیه محمد رضا شاه پهلوی موجب اعلام حکومت نظامی در این شهر شد. کازرون یکی از ۱۱ شهر ایران و ۳ شهر فارس بود که حکومت نظامی در آن اعلام شد. محمدرضا شاه یک بار نیز به قصد تشکیل استان مستقل کازرون به مرکزیت کازرون به این شهر سفر کرد که با تظاهرات مردم کازرون علیه او، این کار انجام نشد. در این دوره ممسنی از کازرون مستقل شد. همچنین با ایجاد محور شیراز-چنارشاهیجان-بوشهر، شهر کازرون در بن‌بست قرار گرفت.
    پرچم ایران جمهوری اسلامی: کازرون در دوران انقلاب یکی از ۱۱ شهری بود که توسط رژیم شاه در آن حکومت نظامی اعلام شد. در جمهوری اسلامی ۱۱۰۰ تن از مردم این شهر در راه دفاع از میهن به درجه شهادت رسیدند.[۳][۲]

کازرون در زمان ساسانیان
ویرانه‌های بیشاپور

در سال‌های بین ۴۸۳ تا ۴۹۵ پس از میلاد، کازرون با تلاش فیروز (پسر بهرام ساسانی) پیشرفت یافت و در زمان قباد در سال‌های ۴۸۷ تا ۴۹۸ پس از میلاد مجدداً توسعه و پیشرفت یافت. محل اولیه شهر در بیشاپور بوده‌است. کازرون در دوره ساسانیان و در زمان پادشاهی شاپور یکم پایتخت ایران زمین بوده‌است.
غار شاپور

اما کازرون را از زمان ساسانیان به چشم سر می‌توان دید. در کمال شکوه و عظمت. با داغ نقش‌های فراوان کنده بر ران کوه‌هایش و سنگ نبشته‌ها به خط پهلوی و شهری سر از خاک در آورده با آتشکده‌های بزرگ سنگی و ستون‌های افتاده کاخی و خلاصه مجسمه‌ها و سفال‌ها وکاشی‌ها و غیره. گویا تخت گاه بهاره شاپور اول شهر شاپور یا بیشاپور بوده که شاید حمله عرب ویرانش کرده باشد و مردم آن به محلی که خرابه‌هایش نزدیک کازرون است و گازرگاه می‌نامندش کوچ کرده‌اند و این‌جا را هم به‌نظر می‌رسد زلزله‌ای زیرورو کرده باشد و زنده‌هایش را کازرون پذیرفته‌است. در این کوچ قدم به قدم و قرن‌ها و قرن‌ها یک جای دیگر هم به نام جدسدر نزدیکی ده دریس فعلی به ما نشان می‌دهد که شاید مدتی هم اجداد کازرونی‌ها در آنجا زندگی داشته‌اند.
آثار تاریخی
ایوان موزاییک بیشاپور

در پهنه شهرستان کازرون آثار تاریخی زیادی وجود دارد. بیشترین آثار این منطقه مربوط به دوره ساسانی است. این احتمال وجود دارد که هیچ کجای سرزمین ایران این اندازه آثار مربوط به دوره ساسانی را در بر نداشته باشد. بزرگ‌ترین و تنها مجسمه سنگی دوره ساسانی، مجسمه شاپور اول واقع در غار شاپور (بزرگترین مجسمه عصر باستان ایران)، شهر تاریخی بیشاپور (به زودی به عنوان سیزدهمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت می‌شود)، معبد آناهیتا (الهه آب)و عبور جاده شاهی از این دیار و آثار ارزشمند دیگر، همه و همه حکایت از تاریخ کهن این شهرستان دارد.

.[۲]
جمعیت

طبق آخرین سرشماری انجام شده در سال ۱۳۹۰ جمعیت شهر کازرون برابر 127.328 تن و جمعیت شهرستان برابر 254.704 تن می باشد.
هرم جمعیتی کازرون در سال ۱۳۸۲ مردان     سن     زنان
۵۲۹      بیش‌تر از ۸۰      ۴۸۶
۱٬۴۹۸      ۷۵-۷۹      ۱٬۳۰۵
۲٬۴۹۱      ۷۰-۷۴      ۱٬۹۹۹
۲٬۶۹۲      ۶۵-۶۹      ۲٬۳۲۴
۲٬۲۸۷      ۶۰-۶۴      ۲٬۴۴۲
۲٬۵۳۴      ۵۵-۵۹      ۳٬۲۶۴
۴٬۲۶۵      ۵۰-۵۴      ۴٬۷۴۷
۶٬۴۰۶      ۴۵-۴۹      ۵٬۷۴۱
۷٬۵۷۳      ۴۰-۴۴      ۶٬۹۶۴
۸٬۴۸۰      ۳۵-۳۹      ۸٬۵۸۹
۹٬۴۷۵      ۳۰-۳۴      ۱۰٬۳۱۲
۱۱٬۹۵۱      ۲۵-۲۹      ۱۲٬۵۲۴
۱۹٬۲۳۱      ۲۰-۲۴      ۱۷٬۸۷۷
۲۱٬۷۶۸      ۱۵-۱۹      ۲۰٬۵۸۷
۱۶٬۶۳۵      ۱۰-۱۴      ۱۵٬۴۵۷
۱۳٬۴۰۲      ۵-۹      ۱۲٬۳۸۵
۲۳٬۶۸۹      ۰-۴      ۰

[۹]
دین
اسلام

در زمان حمله اعراب به ایران و پس از آن کازرون بارها پایداری و سرکشی می‌کند و تا آغازهای سدهٔ پنجم هجری قمری کازرونیان بر کیش زرتشتی می‌مانند. شیخ ابواسحاق کازرونی (درگذشتهٔ ۴۲۶ ق.) معروف به شیخ غازی که خود تبار ایرانی داشت ، برای تحمیل دین اسلام به مردم منطقه یورش برد که با مقاوت ۲۴ هزار تن روبرو شد که همه آنها را سر برید و مابقی را وادار به مسلمان شدن کرد. کازرون از مراکز مهم تبلیغ دین اسلام بود به طوری که دو سلسله مشهور مرشدیه یاکازرونیه به سرپرستی شیخ ابواسحاق کازرونی و بلیانیه به سرپرستی شیخ عبدالله بلیانی در این شهر فعالیت می‌کردند و حوزه گسترش آن‌ها تا هند و پاکستان و ترکیه هم می‌رسید، به طوری که طرفداران بسیاری را در کشورهای گفته شده به دست آورده بودند.[۱۰]
ضریح امامزاده سید حسین
مکان‌های مذهبی
نوشتار اصلی: مسجدهای کازرون

از مشهورترین مکان‌های مذهبی کازرون می‌توان امامزاده سید حسین در ۲۰ کیلومتری کازرون (در کنار چشمه سرآب اردشیر) ، امامزاده شاه حمزه در خیابان حضرتی، امامزاده سید محمد نوربخش (کاشی) در بزرگترین گورستان شهر کازرون و قدمگاه خضر نبی که از خیابان‌های قدمگاه و بهجت العما راه ورودی دارد، را نام برد. منطقه کازرون در کل ۱۶۶ بقعه متبرکه دارد. همچنین حوزه علمیه کازرون نیز در این شهر فعال است.[۳]
مراسم‌های مذهبی

برگزاری مراسم تاسوعا و عاشورا حسینی در شهرستان کازرون یکی از منحصر به فرد ترین مراسم در نوع خود در ایران می‌باشد. در این دو روز مراسم تعزیه خوانی به همراه تمامی نمادهای کربلا (شمر، عبیدالله، دست بریده ابوالفضل، شیر بر سر دست بریده اباالفضل، انواع عروسک‌های نمایشی) و حیواناتی از قبیل اسب و شتر در خیابان‌های شهر برای نشان دادن گوشه‌ای از حماسه کربلای حسینی به چشم می‌خورد. در صبح روز عاشورا از زمان طلوع آفتاب در تمامی محلات شهر سورنا و طبل شروع به نوازندگی می‌کنند. این صدا اعلام آمادگی برای بیرون رفتن مردم جهت انجام مراسم می‌باشد. تا نزدیکی ظهر عاشورا تقریباً تمامی مردم شهر با در دست داشتن نمادهای ظهر عاشورا به سمت میدان اصلی شهر جهت تماشای این کارناوال خیابانی می روند .

    مراسم عاشورا

فرهنگ
کازرون و شاهنامه

بنا به روایتی تایید نشده ریشه کازرون در افسانه‌های تاریخی است. می‌گویند سُمغان (دهی در بالای کوه شاپور نزدیک کازرون) همان سمنگان شاهنامه فردوسی است که رستم دنبال رخشش پیاده تا آنجا رفت و از دژهای سپید و پهلو که در حوالی ممسنی امروزی است (یا بودنش در قدیم ثابت شده)در شاهنامه نام برده شده:
دژی بود کش خوانندی سپید         بدان دژ بد ایرانیان را امید
ز پهلو به پهلو کشیده طناب         سراپرده شاه افراسیاب
لهجه کازرونی
نوشتار اصلی: لهجه کازرونی

مردن این منطقه به زبان پارسی لهجه داری (کازرونی) سخن می‌گویند. ریشه این لهجه از زبان پهلوی است که در ایران باستان در میان قوم پارس رواج داشته است. قصه یا به قول مردم محل مثلک‌های ناب و مثل‌ها و شعرهای عامیانه در زبان مردم فراوان است. یک شعر با که با لهجه کازرونی توسط شاعر کازرونی محسن پزشکیان سروده شده‌است و مردم کازرون را در آن به اتحاد دعوت کرده‌است:
حَضَرات کازرونی بِیلیم گِلِه پیش هم نَکنیم         دِ بَسَن یکی وُ دوتُ کَمُ و بیش هم نکُنیم
هَمَمو قُومُ خویشیم همسادهِ ی چیش تو چیشیم         قوز نَشیم اِنگا خوروس سِیلِ تو چیش هم نکُنیم
صبح تا شوم مُنگِه اَ جون همدیگه سَر هیچ نَدیم         وا ای مِقراضِ زبون هَمزُ تیلیش هم نکنیم
تَش تو قبرِش بیا دَر اوک می‌پاشه تُخم نِفاق         ما که وا هَمدِه کاکویم آخونِ خویش هم نکنیم
اَی میخُوین اهلِ زمون خنده اَ ریشمو نَکُنَن         ایقَدَر پُش سر هم خنده اَ ریش هم نکنیم
همه بَلگِ یه درختیم تو یه خاکَن ریشَمو         ایقدر خارِ شماتَت اَ تو چیش هم نکنیم
مِثِ کُه یکی باشیم تا دَم کُهشور نَریم         شون اَ شون هَمدِه بیدیم پخشُ پیلیش هم نکنیم
بالُو وُ دومَن وُ چابی یِه وَجَب خاکِ خُدان         چیشُ هَم چیشی اَ قُوم ُوُ دون خویش هم نکنیم
هیشکِه غم ما نداره خودمو غم هم بُخُوریم         تو یه کُورِی می‌زنیم چِنگ دِ کیش هَم نکنیم

شعر دیگری که با لهجه کازرونی و توسط شاعر کازرونی نصرالله مردانی سروده شده و در آن طبیعت زیبا و با صفای این شهر به تصویر کشیده شده:
چه قشنگن روی که صبا که افتو می‌زنه         آ نسیم پامشه ا خو تو چمنا دو می‌زنه
و گلیم دختر صحرا میشینه عروس باهار         تو دومن سوز قباش نقش گلوی نو می‌زنه
پوی حوض سوز بیدمشک و بالوی دشت بخنگ         پرپرونک میا ملاق رو خوشه‌ی جو می‌زنه
عامو نوروز هنووم مثل قدیما توی باغ         وا گلوی سرخ دنک لو روی بهلو می‌زنه
تو هووی باهار آخرک سر چشمه‌ی ساسون         بید مجنون دزکی دس تو سینه‌ی او می‌زنه
باد حیرون می‌رسه ا گرد راه خسه و خورد         می‌ره تا کله‌ی تل صب تا پسین هو می‌زنه
شو می‌شه روز می‌ره که هفتو برادرون میان         دوواره تو آسمون ستاره‌ی شو می‌زنه
بو گلوی وحشی شب‌بو نزیکوی تنگ تیکو         آدمی مس می‌کنه وقتی تو که تو می‌زنه
ا ئی دنیوی بی‌وفا هر چی بیگی بازم کمن         که شیرین پوی بیسوتون صدای خسرو می‌زنه
بزرگان
تصویری از مدل سیاره‌ای با افلاک تدویر (epicyclic planetary model) منسوب به قطب‌الدین کازرونی.

شاعران، دانشمندان و شخصیت‌های علمی و فرهنگی بزرگی در بالین این شهر پرورانده شده‌اند:

    علامه جلال‌الدین دوانی از بزرگترین فیلسوفان و متکلمان اسلامی و بزرگترین دانشمند عهد تیموریان که صاحب آثاری در ریاضی، هندسه و شعر است.
    شیخ ابواسحاق کازرونی از بزرگترین عارفان سده چهارم و پنجم هجری ایران
    بهجت‌العلما از عارفان و عالمان بزرگ ایرانی
    شیخ امین‌الدین بلیانی عارف و شاعر ایرانی سده هفتم و هشتم هجری و ممدوح حافظ و خواجوی کرمانی
    شیخ اوحدالدین عبدالله بلیانی عارف سده هفتم هجری
    ابراهیم نادری کازرونی از پزشکان مشهور ایرانی
    محمد شفیع کازرونی از بزرگ‌ترین عالمان ایرانی
    گلبن کازرونی شاعر و عارف ایرانی
    ناصر دیوان کازرونی (ناصر لشکر) قهرمان ملی در دفاع از میهن به هنگام جنگ جهانی اول با همکاری صولت الدوله قشقایی)
    سلمان فارسی صحابه پیامبر اکرم (ص) و اولین مسلمان ایرانی
    ایزدی کازرونی شاعر
    فیروزآبادی کازرونی واژه نویس
    ابوالقاسم انصاری کازرونی نویسنده
    تقی‌الدین بلیانی نویسنده
    سعیدالدین کازرونی سیره‌نویس پیامبر اسلام (ص)
    صدرالسادات کازرونی شاعر و عالم
    محمدرضا دریسی روزنامه‌نگار آزادی خواه
    سید عبدالرسول موسوی تاجر
    محمدرضا کازرونی تاجر و مبارز
    جمال‌الدین مرشدی پزشک
    چهره‌نگار کازرونی پدر عکاسی ایران. وی اولین عکاسخانه فارس و نیمروز ایران را دایر کرد.
    نصرالله مردانی شاعر و محقق. غزلسرای حماسه و عشق و چهره ماندگار ادبیات فارسی در سال ۸۲

حافظ هم امین‌الدین بلیانی کازرونی و مجدالدین کازرونی را ستوده‌است:
دگر مربی اسلام شیخ مجدالدین         که قاضی​ای به از او آسمان ندارد یاد
دگر بقیه​ی ابدال شیخ امین‌الدین         که یمن همت او کارهای بسته گشاد
کازرون و فارس در جنگ جهانی اول

در جنگ انگلیسی‌ها با مردم نیمروز و فارس، ناصر دیوان کازرونی رهبر قیام مردم کازرون و فارس علیه استعمارگران انگلیسی بود. وی نقش مهمی در پیروزی فارسی‌ها و نیمروزها در جنگ داشت.
نژاد و زبان و فرهنگ

نژاد اکثریت مردم کازرون، همانند مردم نیمروز ایران، از نژاد پارسه یا (پاراسواژ) شعبه‌ای از نژاد آریاست که تقریباً ۳ هزار سال پیش از میلاد از مسکن اصلی خود به ایران و فارس آمده‌اند. واژه‌های محلی و آداب و رسومی که نسل به نسل حفظ کرده‌اند نشانگر این واقعیت می‌باشد.[۳] اکثریت مردم این شهرستان مسلمان شیعه هستند و از فرهنگ بالایی برخوردارند به طوری که علامه دهخدا در لغت نامه اش، مردم این شهر را از با فرهنگترین مردمان ایران معرفی می‌کنند.[۳]
روز کازرون

هفتم اردیبهشت در سال ۱۳۸۹، توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، روز کازرون نامگذاری گردید.[۱۱]
شهرهای خواهرخوانده

    Flag of Italy.svg تورینو، ایتالیا
    Flag of Iraq.svg مدائن، عراق

همایش‌ها

نخستین همایش کازرون شناسی در سال ۱۳۸۰ به همت فرمانداری شهرستان در سالن سینما پیام به منظور معرفی ویژگی های تاریخی و فرهنگی شهرستان با حضور جمعی از شخصیت‌های علمی و فرهنگی و استادان دانشگاه بر‌گزار شد. کنگره بین‌المللی سلمان فارسی نیز به زودی در این شهر بر‌گزار خواهد شد.[۸] نخستین جشنواره گل نرگس در سال ۸۹ در نرگس‌زار کازرون بر‌گزار شد.[۱۲] همایش بین‌المللی روز تالاب‌ها نیز از مراسم مهمی است که در کنار دریاچه پریشان کازرون هر سال بر‌گزار می‌شود.[۱۳] همچنین همایش قطب‌الدین کازرونی نیز در سال ۱۳۸۵ بر‌گزار شد. کنگره ستیغ سخن، بزرگداشت نصرالله مردانی نیز هر ساله در جوار آرامگاه این شاعر بر‌گزار می‌شود.[۲] نخستین همایش بزرگ جذب و حمایت از سرمایه‌گذاری در کازرون با هدف تشویق سرمایه‌گذاران به منظور ایجاد واحدهای تولیدی و اشتغال‌زایی و رونق اقتصادی شهرستان کازرون در یکم تیر ماه ۱۳۹۰ با حضور بیش از ۶۰۰ تن از سرمایه‌گذاران کازرونی در تالار فرهنگیان بر‌گزار شد. در سال ۱۳۹۱ نیز کنگره بین‌المللی سلمان فارسی با حضور اندیشمندان جهان اسلام به مدت دو روز در کازرون بر‌گزار شد.
کازرون در اشعار فارسی
محمد بحرانی
ز کازرون نروم گر برآید از دستم         که من فریفته صبح کازرون استم
محسن پزشکیان
حَضَرات کازرونی بِیلیم گِلِه پیش هم نَکنیم         دِ بَسَن یکی وُ دوتُ کَمُ و بیش هم نکُنیم
مهدی تقی‌نژاد
منم عاشق کوچه‌های غریبت         تماشاگر نخل‌های نجیبت
تهرانی (موید الشعرا)
گشت غمم یک‌سره از دل برون         چون که شدم زی بلد کازرون
سید هادی حایری
در پشت کوه‌های خطرناک مرگ‌بار         کاندر ره تو سر به فلک سرکشیده‌اند
خواجوی کرمانی
با کوه اگر صفت کنم از شوق کازرون         آه از دل شکسته نالان بر آورد
نظام‌الدین سروستانی
(ز کازرون نروم گر برآید از دستم)         چرا که از دل و از دیده عاشقش هستم
سعدی
هرچند که هست عالم از خوبان پر         شیرازی و کازرونی و دشتی و لر
شاه داعی‌الله
ز کازرون به زیارت شدیم فصل بهار         صحابه را و همه راه بود گل‌ها بار
نصرالله مردانی
شهر من شهر مجروح و خسته         شهر آیینه‌های شکسته
میرزا زین‌العابدین (مرشد)
ای غافل از هوای خوش و آب کازرون         وز خانقاه و مسجد و محراب کازرون
هنر

میرزا حسن عکاس (چهره‌نگار کازرونی) (پدر عکاسی ایران) نخستین عکاسخانه را در فارس و نیمروز ایران دایر کرد.[۱۴] قطب‌الدین کازرونی نیز از بزرگترین موسیقی دانان ایران بود.[۱۵] از معاصران نیز می‌توان به طاهر شیخ‌الحکمایی، رییس انجمن مجسمه‌سازان ایران و استاد دانشگاه[۱۶]، محمود پاک‌نیت بازیگر مشهور ایرانی[۱۷]، فرشاد فرشته‌حکمت، نویسنده، کارگردان و مستندساز ایرانی[۱۸]، امین تارخ (بازیگر سینما و تلویزیون)، سیامک ایقانی (نوازنده)، افسر شهیدی (خواننده)، حمید عسکری (خواننده)، محسن پزشکیان (شاعر و نقاش) و بسیاری دیگر اشاره کرد.
صنایع دستی
دولچه

قالی بافی، نمد مالی، گیوه دوزی، دولچه دوزی (از صنایع دستی خاص و از ابتکارات مردم کازرون)، اشیا فلزی، زینت آلات، وسایل چوبی، زنبیل و حصیر، وسائل گلی، وسایل سنگی و صنایع غذایی و...[۴]
سینماها

    سینما شهر سبز کازرون در بلوار ارتش واقع گردیده و هم اکنون غیر فعال است.
    سینما پیام کازرون در خیابان امام خمینی (ره) قرار گرفته‌است.[۱۹]
    سینما پنج سویه (بعدی) کازرون در بخش نودان واقع شده است.

کتیبه‌ای ساسانی در موزه بیشاپور
موزه‌ها

    موزه مردم‌شناسی کازرون در خیابان دکتر شریعتی واقع در مدرسه تاریخی شهید بستانپور (شاپور سابق) واقع شده و مجموعه‌ای از وسایل زندگی روزمره مردم کازرون در سال‌های اخیر را به نمایش گذاشته اند.[۲۰]
    موزه مردم‌شناسی دوان در روستای تاریخی دوان کازرون واقع شده و مجموعه‌ای از سنگ‌های تاریخی منطقه دوان و سایر آثار تاریخی در آن جمع آوری شده و به نمایش گذاشته شده است.[۲۱]
    موزه بیشاپور ، موزه ای تخصصی در شهر باستانی بیشاپور قرار گرفته و مجموعه‌ای از سنگ‌ها، کتیبه‌ها، سکه‌ها، کوزه‌ها و سایر آثار متعلق به دوران ساسانیان که در بیشاپور و حومه کازرون یافت شده‌اند، در آن نگه‌داری می‌شود. همچنین به زودی در شهر تاریخی بیشاپور موزه سنگ احداث می شود.[۲۰]

[نمایش]

    ن
    ب
    و

موزه‌های کازرون
مجتمع‌های فرهنگی هنری و نگارخانه‌ها

    نگارخانه پرنیان
    مجتمع فرهنگی هنری کازرون
    ۵ مجتمع فرهنگی هنری در دیگر توابع کازرون وجود دارند.

آموزش
دانشگاه‌ها

    دانشگاه سلمان فارسی کازرون[۲۲]
    دانشگاه آزاد اسلامی واحد کازرون[۲۳]
    مرکز تربیت معلم زینب کبری کازرون[۲۴]
    دانشگاه پیام نور کازرون[۲۵]
    دانشگاه پیام نور واحد نودان
    دانشگاه پیام نور واحد خشت
    دانشگاه جامع علمی کاربردی مرکز کازرون[۲۶]
    آموزشکده فنی و حرفه‌ای دختران کازرون[۲۷]

تاریخ مدارس

سال ۱۲۷۹ هجری شمسی و ۱۳۱۹ قمری مرحوم خسرو مودب (پدر آموزش و پرورش کازرون) معروف به میرزا حاج آقا نخستین مدرسه (مدرسه هدایت) به سبک جدید در کازرون و دومین مدرسه سبک جدید در ایران را دائر کرد. این مدرسه قدیمی ترین مدرسه سبک جدید کازرون است.[۲۸] از سایر مدارس تاریخی کازرون می‌توان به مدارس شاپور، بواسحق و ناصر دیوان کازرونی و احمد مصلائی اشاره نمود.[۲]
فرهنگسراها و کتابخانه‌ها

    «فرهنگسرای مردانی» در بوستان مردانی و در جوار آرامگاه نصرالله مردانی قرار گرفته‌است.[۲۹]
    «کتابخانه شهید آیت‌الله مدنی» روبروی مسجد زید واقع شده‌است.
    «کتابخانه عمومی شماره یک کازرون» در خیابان بهجت العلما واقع شده‌است.
    «کتابخانه آیت‌الله ایمانی» در دانشگاه سلمان فارسی کازرون در خیابان طالقانی واقع شده‌است.[۱۲]
    «کتابخانه سلمان فارسی» در دانشگاه پیام نور کازرون می باشد.[۱۱]
    «کتابخانه دانشگاه آزاد اسلامی واحد کازرون» در دانشگاه آزاد اسلامی واحد کازرون واقع شده‌است.[۱۲]

از کتابخانه‌های مهم دیگر کازرون نیز می‌توان به کتابخانه تخصصی بیشاپور و ۵ کتابخانه عمومی در شهرهای تابعه شهرستان کازرون اشاره کرد.
رصدخانه

    رصدخانه دانشگاه سلمان فارسی کازرون[۳۰]
    رصدخانه علامه جلال‌الدین دوانی (در حال ساخت)[۲]
    رصدخانه امامزاده سید حسین (در حال ساخت)[۱۱].

ورزشگاه

    ورزشگاه شهدا کازرون[۲]
    ورزشگاه شهدای کوی علیا کازرون

از مجتمع‌های ورزشی این شهر می‌توان مجتمع ورزشی شهید فهمیده، هلال احمر ، کارگران و چند مجتمع ورزشی دیگر اشاره کرد. در این شهر ۳ استخر نیز وجود دارد ، ۲ استخر سرپوشیده و ۱ استخر روباز.
ورزش

محبوب ترین تیم این شهر، تیم هندبال شهرداری مردمی کازرون در لیگ دسته اول هندبال ایران است[۱۸] و از سایر تیم‌های محبوب این شهر می‌توان به تیم فوتبال سیف آباد کازرون [۳۱] در لیگ دسته دوم کشور اشاره کرد.

از ورزشکاران مشهور این منطقه از ایران نیز می‌توان به:

    داوود توکلی، رییس کمیته داوران کنفدراسیون هندبال آسیا، ناظر ارشد فنی هندبال المپیک لندن، دارنده مدال طلای افتخاری المپیک لندن.
    امین متوسل‌زاده، فوتبالیست .
    مهدی رجب‌زاده، فوتبالیست .
    محمد ابراهیمی، فوتبالیست .
    حمید جعفری، فوتبالیست .
    علیرضا پردل، مقام نخست در رنکینگ بیلیارد کشور.
    علی رحیمی کازرونی، هندبالیست تیم ملی.
    آدام جمیلی، دارنده مدال طلای المپیک لندن در دو و میدانی، فوتبالیست سابق تیم چلسی.

اشاره کرد.
مراکز باستان شناسی و تحقیقاتی

پایگاه پژوهشی بیشاپور واقع در شهر تاریخی بیشاپور به کاوش در این منطقه باستانی می‌پردازد[۳۲]. پیش از آن باستان شناسان بزرگی چون رومن گیرشمن به جستجو در این شهر تاریخی پرداخته‌اند. پرونده شهر بیشاپور برای ثبت در فهرست میراث جهانی یونسکو آماده شده و به زودی ارسال می‌شود.

ایستگاه تحقیقاتی پریشان به زودی در کنار دریاچه پریشان ساخته خواهد شد[۳۳].
ترابری بین شهری
راه آهن

در طرح های آینده راه آهن در فارس، کازرون در مسیر راه آهن شیراز به خوزستان قرار دارد.
پایانه مسافربری

پایانه مسافربری شهرسبز کازرون، در بلوار سلمان فارسی و جنب میدان بعثت و پارک ۱۱۰۰ شهید واقع گردیده‌است.
راه‌های مهم

    کازرون-شیراز
    کازرون-بوشهر
    کازرون-نورآباد ممسنی
    کازرون-فراشبند

گردشگری

شهر سبز نامی است که به کازرون لقب داده‌اند. حوالی نوروز کازرون سرسبزی فراوانی دارد و پس از شیراز بیشترین حجم مسافران نوروزی را در استان به خود اختصاص می دهد. زمستان معتدل و بسیار خوش آب وهوا و تابستان‌ها بسیار گرم و خشک و طاقت فرساست با این حال ییلاق بوشهری‌ها وبرازجانی‌ها به شمار می‌آید.
هتل

    هتل بیشاپور
    هتل فرهنگیان

مکان‌های تفریحی
دشت برم در بهار
باغ نظر

    دشت برم، کاسکان، تنگ چوگان، دریاچه پریشان، نرگس‌زار، باغ نظر، سرآب اردشیر، تنگ تیکاب، چشمه ساسان، چشمه رنجان، آبشار روستای حکیم باشی، سرو کلانی، چاه برفی عبدوئی، حوض بیدمشک، دره اوسودوک، دشت بخنگ، چشمه سرآب دختران، منطقه توریستی دادین، چشمه دادین، تنگ جیز و...

سراسرنمای دریاچه پریشان، بزرگترین دریاچه آب شیرین ایران
مشهورترین بناهای تاریخی
آرامگاه علامه دوانی
آرامگاه شیخ ابواسحاق کازرونی

    بیشاپور (به زودی در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت می‌شود)، غار شاپور، امامزاده سید حسین، آتشکده کازرون، باغ نظر (از قدیمی ترین باغ‌های ایران)، تنگ چوگان، آرامگاه شیخ ابواسحاق کازرونی، آرامگاه علامه دوانی، آرامگاه شیخ امین‌الدین بلیانی، آرامگاه ناصر دیوان کازرونی، آرامگاه شیخ عبدالله بلیانی، آرامگاه میرعمادالدین بلیانی، بقعه پیر بنکی، کاروانسرای میان کتل (تنها کاروانسرای سنگی ایران)، قلعه نارنجی، روستای دوان، سرمشهد (بزرگترین محوطه ساسانی-اسلامی)، قلعه پوسکان، کاخ به والرین، معبد آناهیتا (تنها معبد قطعی آناهیتا در ایران)، قلعه دختر دوان، تالار تشریفات شاپور، مسجد و مدرسه دوران اسلامی بیشاپور، ایوان موزاییک بیشاپور، کاروانسرای کمارج، کاروانسرای کنارتخته، مسجد جامع بیشاپور، آتشکده بیشاپور، مجسمه شاپور اول، قلعه دختر بیشاپور، استودان‌های ساسانی، چهارطاقی جره، روستای تاریخی دوسیران، مسجد جامع سیریزجان، بازار کازرون، کتیبه نرسه در بیشاپور، کتیبه کرتیر در سرمشهد، کتیبه اپسای دبیر، نقش برجسته تنگ قندیل.

صنعت و اقتصاد
استخراج نفت در شهرستان کازرون

پروژه استخراج نفت در میدان نفتی شهرستان کازرون از حدود ۳ سال پیش شروع شده و تا کنون ۷۰% پیشرفت فیزیکی داشته وقرار است که در اسفند ماه ۱۳۹۰ تکمیل شد. این میدان نفتی در بخش خشت واقع شده است.
نیروگاه‌ها

    نیروگاه سیکل ترکیبی کازرون با ۶ واحد گازی و ۳ واحد بخار مجموعاً با ظرفیت ۱۳۷۳ مگاوات به عنوان بزرگترین نیروگاه استان فارس و سومین نیروگاه سیکل ترکیبی بزرگ در ایران که یکی از مراکز مهم تولید انرژی برق در کشور است محسوب می شود.

پتروشیمی

پتروشیمی شماره ۱ شهرستان کازرون در بخش جره و بالاده

پتروشیمی شماره ۲ شهرستان کازرون در بخش نودان
شهرک‌های صنعتی

    شهرک صنعتی کازرون
    شهرک صنعتی شهید مصلحیان کازرون در جاده کازرون به بیشاپور قرار گرفته‌است.
    ناحیه صنعتی جره و بالاده و ناحیه صنعتی چنارشاهیجان در بخش‌های تابعه شهرستان کازرون ساخته شده است.

کارخانه‌های مهم

    کارخانه کاشی سرامیک کـازرون بزرگ‌ترین کارخانه کازرون است. که متأسفانه چند سالی است به دلیل تحریم ها تعطیل شده‌است.
    شرکت کبیرموتور کـازرون نیز مدتی است که به خاطر مشکلات جامعه و تحریم ها متأسفانه با کاهش تولید و نیرو مواجه گردیده است.

پارچه‌ها و محصولات کازرون قدیم

کازرون روزگاری یکی از مراکز معروف پارچه بافی بوده و پارچه های خود را به بیشتر کشورهای دنیا صادر می کردند که «توزی» نام داشته‌است. یکی از علل معروف شدن این کالا نزدیکی با بندر بوشهر بوده است، چون تاجران و قافله های زیادی در رفت‌وآمد بوده اند که این کالا را به خارج از کشور و سایر نقاط ایران بفرستند.
خوراکی های سنتی کازرون

از خوراکی های سنتی کازرون می‌توان به کباب، دمپخت کازرون، آش سنتی کازرون (آش بازار)، آش کارده، آش ناربادمجان، آش شله قلم کار، پلو بابونه، چنگال، خورشت قورمه کلم بادنجان، لَلَک ، آش آخورک(بادام کوهی) و چند خوراک دیگر اشاره کرد.
ره آورد

از ره آورد های کازرون می‌توان به ترشی گلک و موسیر و ترشی کِوِرَک، مسقطی کازرون، رب انار ، ارده (روغن کنجد) ، گل نرگس، خرما، رطب، خارک،نارنج، بلوط، بنه، گوجه، زیتون ، عرقیات و بسیاری دیگر اشاره نمود.
کشاورزی

اقتصاد کازرون متکی بر کشاورزی است. گوجه، زیتون، پرتقال و مرکبات و سبزی و بسیاری دیگر از محصولات کشاورزی کازرون در منطقه مشهور است.
مراکز دولتی
نقش نظامی

مرکز آموزش ۰۷ ارتش واقع در کازرون از مراکز آموزشی مهم ارتش در کشور محسوب می‌شود. چند پادگان سپاه نیز در این شهر وجود دارد که برجسته ترین آن‌ها تیپ تکاور امام سجاد است.
سیاست

کازرونی‌ها همواره در سیاست ایران نقش مهمی ایفا نموده‌اند. از پایتختی بیشاپور در زمان ساسانیان تا نخستین مسلمان ایرانی سلمان فارسی که از این دیار بوده، تا دلاوری‌های ناصر دیوان کازرونی و همرزمان وی و انتشار اولین روزنامه ایران توسط میرزا محمدصالح کازرونی و اعلام حکومت نظامی در این شهر در دوران حکومت محمد رضا شاه پهلوی و ۱۱۰۰ کشته جمهوری اسلامی. پس از انقلاب نیز شخصیت‌های مشهور سیاسی چون محمد سلیمانی (وزیر ارتباطات)، غلامحسین نوذری (وزیر نفت)، شاهین محمدصادقی (نایب رییس مجلس و معاون سازمان تربیت بدنی)، شریعتمداری (معاون وزیر کشاورزی)، سراج‌الدین کازرونی (وزیر بازرگانی)، فریدون عباسی دوانی، اسدالله ایمانی (امام جمعه شیراز) و چهره‌های سیاسی دیگری چون ، محمد باقر باقری نژادیان فرد ، رجبعلی طاهری (استاندار تهران) و بسیاری دیگر اهل این شهر بوده‌اند. در دولت نهم شش معاون وزیر از بیست معاون وزیر اصلیتی کازرونی داشتند.
فرمانداری

فرمانداری شهرستان کازرون در سال ۱۳۲۵ تاسیس و ساختمان آن در بلوار ارتش قرار گرفته‌است. در سال‌های اخیر و با شکل گیری استان کهگیلویه و بویراحمد، شهرستان‌های ممسنی ، رستم و دشتستان از کازرون جدا و مستقل شدند و بخش ارژن نیز به شهرستان شیراز پیوست.
شهرداری

شهرداری کازرون در سال ۱۳۰۴ به عنوان دومین شهرداری استان فارس ، پس از شیراز تشکیل شد. شهرداری کازرون دارای شهرداری درجه ۹ می باشد و از این نظر، پس از شهرداری شیراز در استان فارس رتبه دوم را داراست.
جغرافیا
موقعیت

شهر کازرون در بخش باختری استان فارس و در ارتفاع ۸۶۰ متری از سطح دریا قرار گرفته‌است. نزدیکترین کوه‌ها به این شهر، کوه‌های کمارج و مست و انار هستند. مساحت شهر کازرون در حدود ۲۰۷۰ هکتار است. فاصله شهر کازرون تا تهران ۱۰۶۰ کیلو متر می باشد. دو شاخه بازویش یکی به طول ۱۶۰ کیلومتر به طرف خلیج فارس (بوشهر) و دیگری به طول ۱۲۰ کیلومتر از میان زیباترین و بزرگترین جنگل‌های بلوط در ایران (دشت برم) به طرف شیراز و خاور ایران دراز شده‌است. این شهر بین دو رشته کوه موازی از دامنه‌های فرعی زاگرس واقع و چند روستا بر دایره‌ای به شعاع یک تا سه فرسنگ در اطرافش دارد. قلعه سید، بورنجان، کاسکان، دوان، عموئی، جام بزرگی، دریس، فتح آباد، بلیان، سیف آباد، پوسکان، ابوعلی، مهرنجان، ملااره، پل آبگینه، قلعه نارنجی، پریشان و چند ده کوچک و بزرگ دیگر در دور و نزدیک.
Locator map Iran Fars Province.png                 Locator map Iran Fars Province.png
    شمال    
شرق   کازرون    غرب
جنوب
       
محلات

شهر کازرون از چند محله قدیمی تشکیل شده: محله آهنگران، محله پایین (مصلی)، محله بالا (علیا)، محله گنبد (گنبز)، محله کوزه‌گران، محله بازار، محله امامزاده، محله چهابی و چند محله دیگر که در حواشی شهر به مرور زمان بوجود آمده‌است، مثل سعادت آباد، محله قرچه (گل سُوزَکی)، کوی‌الزهرا (محله باغ آسیایی) ، فرهنگ شهر و چند محله دیگر که همه این محله‌ها به هم چسبیده‌اند و شهر را به‌وجود آورده‌اند. به همراه چند شهرک به نام های انتظام، پردیس و شهید بهشتی و چند شهرک دیگر.
نقشهٔ آب و هوایی ایران؛ شهر کازرون در نیمروز باختری کشور قرار گرفته و آب و هوای آن گرم و خشک است.
آب و هوا

آب هوای این شهر در فصل تابستان گرم و خشک و در زمستان خنک و معتدل است. مناطق خوش آب و هوای اطراف این شهر، مقصد کوچ نشینان استان‌های همجوار است.
دما

طبق اطلاعات مربوط به ایستگاه کلیماتولوژی شهر کازرون در یک دوره ۲۴ ساله می‌توان گفت که سردترین ماه سال، دی‌ماه با میانگین دما ۱۰٬۴۲ درجه سانتیگراد و گرم‌ترین ماه سال، تیرماه با میانگین ۳۳٬۱۶ درجه سانتیگراد می‌باشد. درجه حرارت متوسط سالیانهٔ این شهرستان ۲۱٬۷۸ درجه سانتیگراد است.
[نهفتن]Weather-rain-thunderstorm.svgآب و هوای کازرونNuvola apps kweather.svg
    ژانویه     فوریه     مارس     آوریل     مـــــه     ژوئـن     ژوئیـه     اوت     سپتامبر     اکتبـر     نوامبر     دسامبر
گرم‌ترین
C°     ۲۰     ۲۳     ۲۷     ۳۴     ۳۷     ۴۱     ۴۲     ۴۰     ۳۹     ۳۳     ۳۰     ۲۴
میانگین گرم‌ترین‌ها
C°     ۹     ۱۳     ۱۷     ۲۳     ۲۹     ۳۴     ۳۶     ۳۶     ۳۲     ۲۶     ۱۹     ۱۳
میانگین سردترین‌ها
C°     ۱     ۳     ۷     ۱۲     ۱۷     ۲۲     ۲۴     ۲۳     ۱۹     ۱۳     ۷     ۴
سردترین
C°     -۱۲     -۸     -۳     -۲     ۷     ۱۱     ۱۶     ۱۳     ۷     ۳     -۵     -۵


منبع: وب‌گاه مای فورکست[۳۴]
پوشش گیاهی

پوشش گیاهی این منطقه بیشتر به صورت درختچه زار و بوته‌زارهای باز است. در اطراف آن اراضی تحت کشاورزی و علفزار و چمنزار نیز می باشد. همچنین بخش انبوهی از جنگل‌های حومه این شهر را پوشش فشرده‌ای از بلوط در بر گرفته‌است. در بخش باختری کازرون نخلستان‌های وسیع و در نیمروز آن نیز نرگس‌زارها و شقایق‌زارهای وسیعی قرار دارند.
حوضه آبریز

رودخانه‌هایی که از کازرون عبور می‌کنند، یعنی رودهای شاپور و جره، جزو حوزه آبریز خلیج فارس و دریای عمان هستند.
زلزله‌ها

کازرون روی کمربند زلزله‌است و بارها به سبب زلزله با خاک یکسان گردیده. زلزله مشهور گازرگاه که سبب مهاجرت مردم آن به کازرون شده و انتخاب کازرون به علت واقع شدن میان دو رشته کوه و احتمال کمتر وقوع زلزله در این شهر گویای این مسئله‌است. به همین خاطر است که شهر کازرون چندان در معرض خطرهای زلزله نیست و بیشتر اطراف آسیب می‌بیند. آخرین زلزله قابل توجه کازرون، زلزله سال ۱۳۸۹ به قدرت ۶٫۱ ریشتر بود.
بهداشت و درمان

بزرگانی چون علامه قطب الدین کازرونی، علامه سدیدالدین کازرونی، شرف‌الدین زکی بوشکانی، جمال‌الدین مرشدی، ابراهیم نادری کازرونی، شیخ‌الحکماء کازرونی، محمد شفیع کازرونی، مجدالاطباء کازرونی و بسیاری دیگر در زمان‌های گذشته و بزرگانی چون محمدتقی میر (استاد مشهور دانشگاه علوم پزشکی شیراز)، رضا ملک زاده (وزیر سابق بهداشت و رییس سابق دانشگاه های علوم پزشکی تهران و شیراز) و شاهین محمدصادقی (رییس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی) در زمان حال و بسیاری دیگر، حکایت از تاریخ کهن پزشکی در این منطقه دارد.
بیمارستان

شهرستان کازرون یک بیمارستان در حال فعالیت و ۴ بیمارستان در حال ساخت دارد و وعده ساخت یک بیمارستان دیگر نیز داده شده که در این صورت تعداد تخت‌های بیمارستانی شهرستان کازرون از ۹۶ تختخواب به ۴۸۶ تختخواب افزایش پیدا می‌کند. ۳ بیمارستان در شهر کازرون و ۳ بیمارستان در بخش‌های تابعه کازرون فعال و در حال ساختند یا وعده ساختشان داده شده‌است.

    بیمارستان ولیعصر کازرون این بیمارستان ۱۷۶ تخت خوابی در اَپاختر شهر کازرون قرار گرفته و ورودی آن از خیابان باهنر است.[۳۵]
    بیمارستان امام علی کازرون این بیمارستان ۹۶ تخت خوابی در حال ساخت در نیمروز باختری شهر کازرون قرار گرفته و متعلق به دانشگاه آزاد اسلامی واحد کازرون است.[۱۴]
    بیمارستان دویست و شش تخت خوابی کازرون عملیات ساخت این بیمارستان در نیمروز خاوری شهر کازرون و در بلوار سلمان فارسی آغاز شده است.[۳۶]

درمانگاه

در این شهر ۲۵ درمانگاه وجود دارد. ۹ درمانگاه در شهر کازرون و ۱۶ درمانگاه در روستاها و مناطق اطراف. درمانگاه‌های شهری کازرون، تامین اجتماعی، شیخ ابواسحاق، المهدی، شهید اسماعیلی، قدس، سعدی، امام سجاد (ع) و امام حسین (ع) نام دارند.[۳۷]
رسانه‌ها
نشریات

کازرونی‌ها در زمینه روزنامه‌نگاری سابقه درخشانی داشته‌اند. میرزا صالح شیرازی کازرونی نخستین روزنامه تاریخ ایران را در تهران به چاپ رساند[۳۸]. بسیاری دیگر از بزرگان روزنامه‌نگاری ایران نیز اهل این دیار بوده‌اند. مانند محمدرضا اصلاح کازرونی و...[۱۴]

    کازرون نما[۳۹]
    هفته‌نامه بیشاپور[۴۰]
    هفته‌نامه سلمان[۴۱]
    هفته‌نامه شهر سبز[۱۳]
    روزنامه طلوع[۱۲]

انتشارات

    انتشارات قو، کازرونیه[۴۲] و سلمان فارسی[۴۳] از ناشران کتاب در حوزه کازرون پژوهی و فارس پژوهی هستند.

نرگس‌زار کازرون
آرامگاه نصرالله مردانی در بوستان مردانی کازرون
فضای شهری
پارک‌ها

    پارک باغ نظرباغی تاریخی در خیابان حافظ شمالی واقع گردیده‌است.
    بوستان مردانی بوستانی وسیع در بلوار ملت قرار گرفته و آرامگاه شاعر بزرگ ایرانی، نصرالله مردانی در آن قرار گرفته‌است.
    بوستان رفیعی در بلوار خرمشهر کازرون واقع گردیده‌است.
    بوستان ایمنیدر بلوار شهید براتی واقع شده‌است.
    پارک آزادی در خیابان نهضت واقع شده‌است.
    پارک محله‌ای معلمدر بلوار ارتش واقع گردیده‌است.
    پارک محله‌ای حافظ پارکی کوچک در بلوار خرمشهر واقع گردیده‌است.
    پارک سلمان فارسی پارکی زیبا در بلوار جمهوری اسلامی واقع شده‌است.
    پارک طالقانی (تنگ تیکاب) در شمالی ترین قسمت شهر واقع شده‌است.
    پارک ۱۱۰۰ شهید پارکی کوچک جنب پایانه مسافربری شهرسبز کازرون در بلوار بعثت واقع گردیده‌است.
    پارک محله‌ای بنفشه در کنار کوچه فرمانداری واقع شده‌است.
    پارک جنگلی نیز در شمالی ترین قسمت شهر کازرون و در کنار تنگ تیکاب واقع شده‌است.
    تپه شادی: شهر بازی زیبا که در طبیعتی زیبا قرار گرفته، در خیابان ناصر دیوان کازرونی واقع شده‌است.

و ...

محله آهنگران

یکی از محله‌های قدیمی کازرون است و نام دیگر این محله ، محله سید ها می باشد. خیابان‌های این محله عبارت‌اند از : خیابان شیخ ابو اسحاق کازرونی، میدان انقلاب و ... همچنین یکی از مناطق خوش آب و هوای کازرون می باشد.

بهبهان

بهبهان شهری است در جنوب غربی ایران. شهر بهبهان مرکز شهرستان بهبهان در جنوب شرقی استان خوزستان است. بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۰ جمعیت شهرستان بهبهان ۱۷۹،۷۰۳ نفر بوده‌است.

آب و هوای بهبهان، آب و هوای نیمه بیابانی یا کوهپایه‌ای است و حداکثر دمای مطلق بهبهان بیش از ۵۰ درجه در تیر و مرداد و حداقل کمتر از صفر درجه در اواخر آذر و دی می‌رسد.

محتویات

    ۱ نامگذاری
    ۲ پیشینهٔ تاریخی بهبهان
    ۳ مردم
    ۴ گل نرگس بهبهان
    ۵ حوزه‌های علمیه
    ۶ امامزادگان بهبهان
    ۷ فاجعهٔ بمباران موشکی مدرسهٔ پیروز بهبهان
    ۸ شاعران و موسیقی دان‌های مشهور
    ۹ صنایع دستی بهبهان
    ۱۰ اماکن تاریخی بهبهان
    ۱۱ اماکن دیدنی طبیعی بهبهان
    ۱۲ اماکن تفریحی غیرطبیعی بهبهان
    ۱۳ اماکن مذهبی مشهور بهبهان
    ۱۴ کاروانسرای معروف و تاریخی خیرآباد بهبهان
    ۱۵ راسته بازار معروف بهبهان
    ۱۶ حمام بکان
    ۱۷ پل تاریخی ارجان
    ۱۸ صنایع و معادن
    ۱۹ مکان‌های فرهنگی و ورزشی شهرستان
        ۱۹.۱ پارک‌ها و بوستان‌ها
        ۱۹.۲ سینما
        ۱۹.۳ ورزشگاه‌ها و سالن‌های ورزشی
    ۲۰ میادین اصلی شهر
    ۲۱ مراکز تجاری مهم شهر
    ۲۲ کتابخانه‌ها و مراکز فرهنگی
    ۲۳ مراکز درمانی و بیمارستانی
    ۲۴ مراکز اقامتی (هتل‌ها، مسافرخانه‌ها)
    ۲۵ ترابری
        ۲۵.۱ فرودگاه
        ۲۵.۲ راه‌آهن
        ۲۵.۳ پایانهٔ مسافربری
        ۲۵.۴ پایانه میوه و تربار
    ۲۶ نهادهای آموزشی
    ۲۷ کوی‌ها و مناطق شهری
    ۲۸ جستارهای وابسته
    ۲۹ منابع

نامگذاری

    واژه «بَهو» به معنای کوشک می‌باشد. کوشک را قصری می‌گویند که در اطراف آن باغ قرار داشته باشد. پس از تخریب ارجان (شهری که در فاصله ۳ کیلومتری شمال بهبهان قرار داشته)، اهای آنجا در محل «بَهو» خانه‌هایی بهتر از خانه‌های پیشین خود می‌سازند که شباهت به کوشک داشته‌اند. به این خانه‌ها در لفظ اهالی بومی «بهبهو» گفته می‌شده است.[۴]
    برخی از مورخان معتقدند که ساکنان اولیه این شهر، بهان (سیاه‌چادر) نشین بوده‌اند و چون خانه‌های خود در این مکان را از سنگ و گچ ساختند، در زمستان و تابستان آسایش بهتری در آنها نسبت به چادر داشتند. پس آنجا را «به‌بهان» یهنی بهتر از سیاه‌چادر نامیدند.[۵]

پیشینهٔ تاریخی بهبهان

تاریخ بهبهان همواره و همه جا با تاریخ ارگان همراه بوده و اساساً یکی محسوب می‌شود، شهر قدیمی بهبهان (ارجان، تلفظ عربی ارگان ـ در زبان عربی حرف "گ" وجود نداشت به صورت "ج" تلفظ می‌شد.) بواسطهٔ اشیاء بدست‎آمده در کشفیات باستان شناسی در سال ۱۳۶۱ هجری شمسی تاکنون قدیمی‌ترین دوره تاریخی آن معلوم شده که نشان از هزاره دوم پیش از میلاد مسیح دارد؛ گور مکشوفه کتین هوتران فرزند پادشاه ایلامی که در هزاره‎دوم پیش از میلاد مسیح سلطنت می‌کرده همراه با جام ارجان و حلقه قدرت، شوکت و عظمت فرهنگی و هنری ارجان را به نمایش می‌گذارد و با عرضهٔ اطلاعات گرانبهایی، تاریخ بهبهان را معلوم می‌دارد که این شهر قدیمی چگونه از نشر فرهنگی بر تارک منطقه می‌درخشیده‌است.

این شهر از دیرباز مرکزیت منطقه ارگان و کهگیلویه را بر عهده داشته‌است. ارجان در زمان ساسانیان در محلی که هم اکنون در بخش شمال بهبهان واقع است و یادگارهایی از تمدن عیلامی را در خود جای داده‌است بازسازی شده و به نام آریاگان نامیده شد. آریاگان در زمان ساسانیان یکی از چهار شهر مهم ایران بود. زمینهای حاصلخیز و آب کافی که از رودخانه‌های مجاور تامین می‌شد باعث رونق کشاورزی این منطقه شده بود. قرار گرفتن بر راه بین فلات ایران و جلگه خوزستان ارگان را به مرکز تجاری تبدیل نموده بود که اهمیت راهبردی غیر قابل انکاری داشت. بیشتر زمینهای آریاگان به کشت انگور و زیتون اختصاص داشت و گونه‌های مختلف غلات در ارگان بسیار پربار بودند. بعضی از مورخین آمدن آرین‌ها را به آسیای غربی به قرن چهار دهم قبل از میلاد و برخی به دو هزار سال قبل از میلاد مربوط می‌دارند. چون آثار عیلام و کلدانیان در نزدیکی‌های ارجان از سنگ نبشته‌ها و حجاری‌های تنگ سروک و غیره موجود است معلوم می‌گردد که ارجان از شهرهای پیش از مهاجرت آرین‌ها بوده است. مسعودی در کتاب مروج الذهب در شرح آتشکده‌های دوگانهٔ قدیم ایران می‌نویسد: <<آتشکده دیگری در شهر ارگان فارس بود و به روزگار بهراسف بنا شده بود. این آتشکده پیش از ظهور زردشت، پسر اسبیمان پیغمبر مجوس بوده است>>. بعدها بر اثر زمین‌لرزه و شکستن سدی که بر رودخانهٔ تاب/طاب (مارون کنونی) بسته شده بود ارگان به زیر آب رفت. مردمی که از زمین‌لرزه در منطقه‌ای که پیش از آن محل نیایششان بود و بهان نامیده می‌شد گرد هم آمدند و برای چندگاهی آنجا زیستند. بعدها گروهی از مهاجرین یهودی به این افراد افزوده شدند و در محلی که بهتر از «بهان» بود شهری را بنا کردند که به«بهان» نامیده شد. در همین زمان و پس از تقسیمات جدید کشوری بهبهان از استان فارس جدا شده و به استان خوزستان پیوست.
مردم

امروزه جمعیت بهبهان را ترکیبی از پارسی تبارهای بهبهانی و همچنین قوم لر بعلاوهٔ اقلیتی از مهاجرین عرب (چند دهه اخیر) تشکیل می‌دهند. مردم بهبهان فارسی را به گویش بهبهانی تکلم می‌کنند که گونه‌ای بسیار کهن از سخن گفتن پارسی بوده، از گویش‌های قدیمی و غالب مردم این شهر می‌باشد و از جمله گروه "زبانهای ایرانی جنوب غربی" محسوب می‌شود ."گویش بهبهانی" از گویش‌های فارسی رایج در استان خوزستان و از بازماندگان پهلوی پارسیک است. گویش بهبهانی بسیار شبیه به گویش دشتی- تنگستانی است که در شهر بهبهان در جنوب شرق خوزستان به آن گفتگو می‌شود.
گل نرگس بهبهان

قدیمی ترین نرگس زار ایران متعلق به شهرستان بهبهان است که قدمت آن به دوران قبل از میلاد مسیح بازگشته و در حال حاضر برای حفظ بقای خود به توجه ویژه مسئولان نیاز دارد. این گل در جشنواره گل هلند (سال ۱۹۹۲ میلادی) رتبه نخست را به خود اختصاص داده..

در ایران به علت نبود آگاهی و معرفی کافی و عدم تبلیغ درباره آن و شناسانده نشدنش تاکنون از خاستگاه آن (دشت‌های بهبهان) اطلاعات کافی منتشر نشده است. گل دهی نرگس همه ساله از نیمه دوم سال آغاز و تا پایان بهمن و گاهی نیز نیمه اول اسفند در بهبهان ادامه دارد. در اصل هر وقت گل نرگس وجود دارد سرما (ی مطبوعی) هم در کنار آن ادامه دارد. در نرگس زارهای بهبهان چهار نوع گل نرگس شناسایی شده است که نرگس شهلا وسعت بیشتری را در این مناطق به خود اختصاص داده است. از انواع دیگر گل نرگس هم می‌توان به پُر پر یا شصت پر، پنجه گربه‌ای و مسکین اشاره کرد.
حوزه‌های علمیه

این شهر دارای ۵ حوزه علمیه برادران و خواهران به نام‌های: حوزه علمیه امامزاده فضل ساختمان۱و۲، حوزه علمیه امام صادق، مدرسه علمیه مرتضوی، حوزه علمیه امامزاده ابراهیم و حوزه علمیه طوبی (خواهران) است.
امامزادگان بهبهان

این شهر با وجود داشتن تعداد زیادی از امامزادگان و نوادگان اهل بیت که در نوع خود کم‌نظیر است به خود می‌بالد. حضرت فضل بن موسی فرزند بلافصل موسی بن جعفر و حضرت حیدر بن موسی و امامزاده شاه میرعالی حسین از امامزادگان معروف این شهر هستند.
فاجعهٔ بمباران موشکی مدرسهٔ پیروز بهبهان
نوشتار اصلی: بمباران مدرسه‌های ایران توسط عراق

در حدود ساعت ۱۷:۱۰ بعدازظهر ۴ آبان ۱۳۶۲، در حالی که دانش‌آموزان نوبت عصر مدرسهٔ حمداللّه پیروز بهبهان در کلاس‌های درس خود بودند از سوی دشمن بعثی مورد اصابت حملهٔ موشکی قرار گرفتند که بر اثر آن ۶۹ دانش‌آموز، ۱ خدمتگذار و ۴ معلم کشته و ۱۳۰ دانش‌آموز و ۱۳ معلم دیگر زخمی شدند. شدت حمله به حدی بود که ساختمان مدرسه کاملاً نابود شد و دوچرخه‌های دانش‌آموزان تا فاصلهٔ بسیار دوری از محل وقوع حادثه پرتاب شد. موشک‌های استفاده شده در این حمله، ساخت شوروی و فرانسه بودند. عمق این فاجعه به حدی بود که آیت‌الله سید روح‌الله خمینی(امام خمینی و بنیان‌گذار جمهوری اسلامی) و آیت‌الله سید علی خامنه‌ای (رهبر کنونی ایران) در خصوص آن صحبت کرده و آن را حادثه‌ای بسیار تلخ و دردآور توصیف کرده‌اند.[۶]
شاعران و موسیقی دان‌های مشهور

از شاعران نامی بهبهان می‌توان از میرزای شوقی (دوران قاجار) نام برد که مجموعهٔ اشعار او به تازگی گردآوری و با نام دیوان اشعار میرزای شوقی چاپ شده‌است. از موسیقیدان‌های بهبهان نیز می‌توان به نکیسا (متفاوت از نکیسای نامی) اشاره نمود که در نوازندگی تار و آواز چیره‌دست بود.
صنایع دستی بهبهان

بهبهان از قدیم دارای صنایع‎دستی متنوعی بوده که با برچیده شدن راسته بازار تحولات اقتصادی و ظهور مشاغل جدید اکثر آنها از میان رفته‌اند مهمترین آنها عبارت بودند از مسگری، ورشوسازی، ساخت قلیان، ظروف سفالی، عبابافی، نمدمالی، لحاف‌دوزی، تولید کلاه نمدی، گیوه و … از این میان در حال حاضر تنهاعبابافی، نمدمالی، لحاف‌دوزی و گیوه‌دوزی باقی‌مانده است.
اماکن تاریخی بهبهان

دیوار و خندق اطراف شهر، مجموعهٔ ارجان (گور مکشوفهٔ کیدین‎هوتران)، نبردگاه آریوبرزن در کوه‌های تنگ تکاب، کتیبهٔ تنگ‎تکاب، آتشکدهٔ چهارطاق (خیرآباد)، بقعهٔ بشیر‎نذیر (مقبرهٔ دو برادر یهودی)، نارین قلعه (تخریب شده)، مسجد جامع و راسته‎بازار، مقوم (از بین رفته)، آب‎انبار و برکه‌ها، عمارت کلاه‎فرنگی (تخریب شده)، مجموعهٔ بکان (پل، حمام)، پل خیری مح‎خان (خیرآباد)، قلعه مدرسه (خیرآباد)، برج‌های رضاخانی، خرابه‌های کلگه‌زار، کتیبهٔ تنگ سروک.

بافت تاریخی شهر بهبهان که قدیمی‌ترین منطقهٔ بهبهان فعلی پس از ارجان است، از شمال به خیابان شریعتی، از جنوب به خیابان گرایمی، از شرق به خیابان نحوی و ادامهٔ آن به موازات مسیل آبخروار تا خیابان شریعتی و از غرب به خیابان پیروز منتهی می‌شود؛ خیابان عدالت و خیابان جوانمردی بصورت دو محور عمود برهم از وسط این ناحیه عبور می‌کند که خیابان جوانمردی فعلی، سال‌ها قبل به صورت مسیلی از وسط شهر می‌گذشته و حد فاصل بین دو قوم قنوات و بهبهان بوده است؛ مساحت کلی این منطقه حدود ۱۴۶ هکتار است.

از دیگر ویژگی‌های این بافت وجود بیش از ۸۴ مسجد، حسینیه و امامزاده در لابه‌لای اماکن مسکونی آن است؛ قدمت بیشتر خانه‌هایی که در این بافت واقع شده‌اند به دوره‌های قاجار و پهلوی می‌رسند، از ویژگی‌های معماری این بناها می‌توان به وجود زیرزمین، در اثر آنها وجود ایوان با ستون‌های مدور، سردرهای قوسی به صورت نیم دایره و آجرکاری‌های زیبا در نمای بیشتر آنها اشاره کرد.
اماکن دیدنی طبیعی بهبهان

باغستان‌های زیبای منصوریه، منطقهٔ تنگ‎تکاب، روستای تنگ‎بن، کوه خائیز، تنگ سروک، دره گرمابه، امامزاده شیرعلی، باغ بهو از جمله اماکن دیدنی طبیعی و منحصربه‌فردی است که هر ساله باعث جذب گردشگران زیادی به این شهرستان شده است.
اماکن تفریحی غیرطبیعی بهبهان

پارک جنگلی سلمان‎فارسی (جادهٔ اهواز)، پارک جنگلی ارجان (جاده سیمان ـ نرگس‌زار)، پارک ساحلی کریا (شهروند)، اردوگاه رجایی (جاده اهواز)، پارک ساحلی خارستان (جاده اهواز) پارک ساحلی شبدری (جاده اهواز در کنار پل مارون) از جمله مراکز تفریحی غیرطبیعی است که در سال‌های اخیر در این شهرستان احداث شده است. مجموعه فرهنگی، تفریحی و ورزشی خارستان که در بالا به آن اشاره شد یکی از مجموعه‌های بسیار دیدنی شهرستان بهبهان است.

این مجموعه در شمال‎غربی بهبهان، در ۳ کیلومتری جاده بهبهان- اهواز، واقع شده‌است و فاز اول آن با وسعت ۲۵ هکتار توسط شهرداری در کنار رودخانهٔ مارون احداث شده‎؛ نمای کلی این مجموعه بیضی شکل بوده و بیشه‌های طبیعی از انواع گون در مرکز آن قرار دارد و جاده آسفالته‌ای اطراف این بیشه‌ها کشیده شده است؛ در ضلع شرقی آن دو راه فرعی وجود دارد که اولین راه به دریاچه‌ای که با وسعت ۵/۱ هکتار ساخته شده و بزرگ‌ترین دریاچه مصنوعی استان خوزستان است و دارای امکانات قایق سواری است و دومین راه به چهار قلعه زمین فوتبال و والیبال ساحلی (هر کدام ۲ قطعه) ختم می‌شود؛ ضلع غربی مجموعه موازی با رودخانهٔ مارون است و میان رودخانه و پارک یک جاده ساحلی به طول ۱۱۰۰ متر کشیده شده که در کنارهٔ آن، تعداد ۱۴۰ سکو دایره‌ای‎شکل به‌منظور استفاده خانواده‌ها ساخته شده‎؛ امتداد این سکوها به بیشه‌ای زیبا و طبیعی ختم می‌شود که همچنان دست نخورده باقی‌مانده‎؛ در قسمت جنوب غربی پارک پیست دوچرخه‌سواری به وسعت یک هکتار ساخته شده است. انتهای پارک ساحلی خارستان به پارک ساحلی منتهی می‌شود که در کنار رودخانه و پل مارون واقع است و شامل ۳۰ سکوی سیمانی جهت آسایش خانواده‌ها، آبنماها و محوطه چمن اطراف آن است و در شمالی ترین قسمت آن پارک بادی باب اسفنجی قرار دارد.

برنامه‌های در نظر گرفته شده برای این مجموعه طی سه فاز اجرا می‌شود و تا کنون فاز اول آن اجرا شده که به طور کلی شامل احداث دریاچه، زمین فوتبال ساحلی (دو قطعه)، زمین والیبال ساحلی (دو قطعه)، پیست دوچرخه سواری و احداث ۱۴۰ سکو و خیابان‎سازی بوده و فاز دوم شامل ساحل‎سازی و احداث سکوی ماهیگیری است.
اماکن مذهبی مشهور بهبهان

امامزاده حیدربن موسی کاظم و امامزاده حضرت علی، امامزاده شاه‌میر عالی‎حسین، امامزاده شاه فضل بن موسی کاظم، امامزاده شاهزاده حسین، امامزاده بی‌بی خدیجه، امامزاده بی‌بی زبیده‎خاتون، امامزاده بی‌بی صالحه بیگم، امامزاده گل بی بی امامزاده ابراهیم، امامزاده شیرعلی، امامزاده اباذر، امامزاده عبد الله (در خیابان جوانمردی) و سید فقیه، آخوند ملاعلی بهبهانیاز جمله اماکن متبرکه و مذهبی مشهور بهبهان بوده که همیشه پذیرای مردم منطقه و همچنین استان‌های همجوار است.
کاروانسرای معروف و تاریخی خیرآباد بهبهان

بنای کاروانسرا (مدرسه) خیرآباد که با شماره ۳۸۴۰ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده در ۲۵ کیلومتری شرق بهبهان در روستای خیرآباد (قلعه مدرسه) با چهار قرن قدمت در سال ۱۰۸۹ ه. ق همزمان با سلطنت شاه سلیمان صفوی، به دستور حسین علی‎خان زنگنه (حاکم ایالات بهبهان و کهگیلویه) ساخته شد؛ وسعت این بنا که تماماً از آجر پخته و گچ ساخته شده است، در ابتدا ۹ هزار ۹۴۳ متر مربع بوده و دارای قسمت‌های مختلف از جمله مسجد، حجره برای معلمان، آشپزخانه، حمام و بازارچه بود، که هم‎اکنون تنها بنای اصلی مدرسه (حدود ۲۵۰۰ متر مربع) باقی‎مانده و آثار بقیه بناها از بین رفته به دلیل اینکه از سال ۱۱۳۵ ه. ق که علمای اخباری در آن اقامت کردند، از این محل به عنوان برج و بارویی مستحکم به‌منظور مقابله و مباحثه علمی‌با آیت‌الله وحید بهبهانی استفاده می‌کردند؛ از این زمان به بعد مدرسه خیرآباد به قلعه مدرسه معروف شد.
راسته بازار معروف بهبهان

این مجموعه که با شماره ۳۷۶۹ در فهرست آثار ملی ثبت شده در حال حاضر قدیمی‌ترین بازار شهر بهبهان است که در زمان گذشته مرکز ثقل تجاری شهر بهبهان و حومه آن بوده‎؛ این مجموعه که متعلق به دورهٔ قاجار است دارای چندین راسته بوده که حرفه‌های مختلف در راسته‌های مخصوص به خود فعالیت داشتند؛ در حال حاضر تنها یک راسته از آن باقی‎مانده‎؛ برروی دیوار راسته باقی‎مانده دو کتیبه قرار دارد؛ مصالح به کار رفته در ساخت ابزار سنگ و گچ است و از ویژگی‌های آن می‌توان به سقف گنبدی حجره‌ها و کاربرد طاق و تویزه در پوشش سقف راسته اشاره کرد.
حمام بکان

این حمام متعلق به دورهٔ ساسانی و مرتبط با شهر قدیم ارجان است و در کنار رودخانهٔ مارون در نزدیکی روستای امام رضا واقع شده‎؛ معماری این بنا به صورت چهار ایوانی است که در حال حاضر به علت اینکه کف آن تا ارتفاع زیادی بر اثر ریزش سقف‌ها و سنگ‌های کناره دره پر شده‎است، پلان آن کاملاً دیده نمی‌شود، یک قسمت مربع شکل مرکزی است که چهار ایوان در چهار جهت آن قرار داشته‎، ایوان‌ها که در روی چهار ستون قرار داشت‌ه‌اند با طاق‌های جناقی به هم متصل شده و قسمت مرکزی سقف گنبدی شکل داشته که در حال حاضر ریخته‌است.
پل تاریخی ارجان

این پل که در کنار رودخانه مارون در نزدیکی روستای امام رضا و قدمگاه امام رضا واقع شده که متعلق به دورهٔ ساسانی است. این پل دارای دهانه‌ای طاق مانند در دست راست رودخانه باقی‌مانده و چند پل و سنگفرش بستر زیر پل نیز در حول و حوش بالا و پایین دیده می‌شود؛ همه آثار به جامانده ساسانی بوده و از سنگ و ملات گچ ساخته شده است؛ آثار پل کوچک دیگری پائین‌تر از پل بزرگ‌تر دیده می‌شود.
صنایع و معادن

صنایع شهرستان بهبهان به دو دسته صنایع ماشینی و دستی تقسیم می‌شود. صنایع ماشینی نیز شامل صنایع سبک (صنایع غذایی، چوب و وسایل حمل و نقل) و صنایع سنگین (صنایع مربوط به نفت و انواع معادن و سنگهای ساختمانی) می‌شود. کارخانه سیمان، آجر ماشینی ملامین سازی، ظروف آلومینیوم، کابینت سازی، قند سازی، بسته بندی خرماو... از مهم ترین کارخانه‌های این منطقه محسوب می‌شوند. از منابع و معادن زیر زمینی این شهرستان می‌توان به نفت، گاز، سنگ‌های آهک، سنگ گچ، خاک رس، شن، ماسه و مواد اولیه برای تولید سیمان اشاره کرد. وجود زمین‌های حاصل خیز برای کشاورزی، پتانسیل کامل منطقه برای دامداری، غنی بودن از لحاظ معادن و منابع زیرزمینی و شکوفایی صنایع اعم از صنایع دستی و ماشینی سبک و سنگین، بازرگانی این منطقه را رونق بسیار بخشیده و برخی از مردم این شهرستان دارای شغل بازرگانی هستند.

نیروگاه سیکل ترکیبی بهبهان نیز از منابع تأمین انرژی در این شهر است.
مکان‌های فرهنگی و ورزشی شهرستان
پارک‌ها و بوستان‌ها

    پارک بزرگ قائم
    پارک ساحلی شهروند (کریا)
    پارک ساحلی مارون (خارستان)
    پارک بزرگ بعثت
    پارک بزرگ کوثر
    پارک بانوان (در حال ساخت
    پارک جعفر شریف‌نیا
    پارک آزادگان
    پارک جنگلی سلمان فارسی
    پارک جنگلی رضوان
    پارک بزرگ نرگس بهبهانی
    بوستان پردیس
    بوستان ابوعلی سینا
    پارک امیرکبیر
    پارک دانش آموز
    بوستان دانشجو و...
    پارک شبدری

سینما

    بهبهان دارای یک سینما می‌باشد که در مرکز شهرستان واقع شده‌است. این سینما چند سالی است که بنا به دلایلی تعطیل می‌باشد.

وبی همتی مسئولین این شهر برای راه‌اندازی دوباره ان شهره شهر است.
ورزشگاه‌ها و سالن‌های ورزشی

    ورزشگاه ۲۲ بهمن
    سالن ورزشی بقایی
    سالن ورزشی جانبازان
    سالن ورزشی شجاعت
    سالن ورزشی خانواده
    سالن ورزشی علی ابن ابی طالب
    سالن ورزشی شهدای مخابرات
    استخر سرپوشیدهٔ خانواده
    استخر سرپوشیدهٔ جانبازان
    سالن ورزشی ولایت

میادین اصلی شهر

از مهمترین میادین شهر بهبهان می‌توان به: میدان جوانمردی (مرکز شهر). میدان بانک ملی - میدان مراحل - میدان شیراز (بسیج) - میدان ارجان - میدان هلال احمر (شیر خورشید سابق) - میدان قدس (بیدبلند)- میدان پرستار، میدان شهدای شیمیایی- میدان دانشجو - میدان معلم- میدان یادمان (استیل) و میدان ابن سینا و تعدادی دیگر از میدان‌های جدید اشاره کرد.
مراکز تجاری مهم شهر
مجتمع تجاری تفریحی آریاگان

    مجتمع تجاری، تفریحی، فرهنگی آریاگان
    مجتمع تجاری سی تی استار (ستارهٔ شهر)
    مجتمع تجاری امیر کبیر
    خیابان عدالت
    خیابان جوانمردی (خروا)

کتابخانه‌ها و مراکز فرهنگی

    کتابخانهٔ علامهٔ طباطبایی
    کتابخانهٔ کوثر
    کتابخانهٔ حاج محمد جعفر بهبهانیان
    نگارخانهٔ میرزا شوقی
    فرهنگ سرای حاج محمد جعفر بهبهانیان

مراکز درمانی و بیمارستانی

    بیمارستان شهیدزاده بهبهان
    بیمارستان فریده بهبهانی
    مجتمع پزشکی مرکزی
    مرکز تصویر برداری پزشکی پارسیان (پیشرفته)
    بیمارستان مصطفی خمینی بهبهان
    بیمارستان حضرت ولی عصر (در حال ساخت)
    بیمارستان خصوصی مهرگان
    مرکز تصویر برداری پزشکی موسوی پور (پیشرفته)
    مرکز درمانگاهی کوثر
    و سایر مراکز درمانی سطح شهر

مراکز اقامتی (هتل‌ها، مسافرخانه‌ها)
ویلاهای سد مارون بهبهان

    هتل بزرگ مارون
    ویلاهای مارون (حاشیهٔ دریاچهٔ سد مارون)
    هتل سه ستارهٔ (در حال ساخت)
    مسافرخانهٔ نور
    مسافرخانهٔ استقلال

ترابری
فرودگاه

بهبهان دارای یک فرودگاه نظامی می‌باشد که متعلق به پدافند هوایی این شهر بوده و بعنوان فرودگاه اضطراری و پشتیبان فرودگاه امیدیه بوده‌است و برای آن تاسیس شده و بعداً با هماهنگی فرمانداری و نیروی هوائی پروازهایی در هفته به مقصد تهران و بالعکس با استفاده از پروازهای C-۱۳۰ نیروی هوایی داشته‌است. ولی بنا به دلایلی در حال حاضر از این فرودگاه به جز مقاصد نظامی به هیچ عنوان استفاده نمی‌شود.
راه‌آهن

متأسفانه بهبهان فاقد ایستگاه راه آهن می‌باشد، ولی بنا به برنامه‌هایی که توسط دولت اعلام شده‌است قرار است خط راه آهن شیراز، اهواز که عملیات اجرایی آن از اواخر سال ۹۱ شروع می‌شود از این شهرستان عبور کند.
پایانهٔ مسافربری

شهرستان بهبهان دارای یک پایانه مسافربری می‌باشد. افزون بر این سازمانها و نهادهای مسافربری بسیاری در جای جای شهر برپا می‌باشد که کار ترابری مسافران را برای سفرهای درون استانی و برون استانی بر دوش دارند. از بهبهان روزانه اتوبوس‌هایی راهی تهران - اصفهان - شیراز - بوشهر، عسلویه - آبادان - اهواز و ماهشهر می‌شوند که از این میان ترددهای بین بهبهان و اهواز از همه بیش تر است.
پایانه میوه و تربار

بهبهان دارای ۱ میدان میوه و تره بار بزرگ می‌باشد که بخش عظیمی از مرکبات و سیفیجات استان و شهرستان از آنجا به اکثر نقاط کشور حمل می‌شوند.
نهادهای آموزشی

    دانشگاه صنعتی خاتم‌الانبیا
    دانشگاه آزاد اسلامی واحد بهبهان
    دانشگاه علوم پزشکی بهبهان
    دانشگاه فرهنگیان
    دانشگاه پیام نور بهبهان

کوی‌ها و مناطق شهری

از مهم‌ترین مناطق شهری می‌توان به کوی فرهنگسرای بهبهانیان، کوی فرهنگیان، منطقه قائم، کوی محمد جعفری، کوی مالک اشتر، منطقهٔ تختی - کوی حجت - کوی پلیس - کوی ذوالفقاری - منطقهٔ مطهری - عدالت -محلهٔ بقال‌ها - دانشگاه - اشاره کرد. همچنین تعداد زیادی محله در شهر وجود دارد که شامل:محل شاه فضل، شاه میرعالی حسین، امامزاده حیدر، محل بزرگ ملایان، محل ابوعلی‌ها، محل پر، محل خراسانی‌ها، محل ملک، گودچاهک، پهلوانان، کاروانسرا (گچپزان)، گود بقال، خروا (سرخط)، سده، لب آب، سبزپوشان، عقلایی‌ها، اوخسی‌ها (عصارخانه)، نو، سادات، ملامحسنی‌ها، خواجه خضر، کارگه، درویس، درویشها، بدیعا، شهرنو، محله آهنگران (گل بی بی)، بازارنو، محل معمارها، باقرخان، محله میدان (گله دارزاده), محل مسجد قوامی و بسیاری محلات دیگر اشاره کرد.

فارس (سرزمین)

سرزمین فارس یا فارس قدیم ناحیه جنوبی ایران منتهی به خلیج فارس که اشتراکات تاریخی، اقلیمی، فرهنگی و بخصوص گویشی دارند و شامل استان‌های فارس، بوشهر، کهگیلویه و بویراحمد، استان هرمزگان و چهارمحال بختیاری و شرق استان خوزستان و جنوب و غرب استان اصفهان و بخش غربی استان کرمان می‌باشد که آنرا خاستگاه زبان فارسی و میراث دار پارسی میانه می‌دانند.[۱][۲][۳][۴][۵][۶] که تا امروزه نیز بخصوص از جهت فرهنگی و زبانی از تشخص و تمایز برخوردار است.

محتویات

    ۱ اشتراکات فرهنگی زبانی
    ۲ جغرافیای تاریخی فارس
        ۲.۱ تقسیمات ایالت فارس
    ۳ پانویس
    ۴ جستارهای وابسته
    ۵ منابع

اشتراکات فرهنگی زبانی

از مهمترین اشتراکات منطقه فارس زبان و گویش است. این منطقه خاستگاه زبان فارسی بوده و علاوه بر آن تا به امروز نیز اشکال گویش قدیم پهلوی در آن بجا مانده است. گویش‌های پهلوی گویش‌هایی هستند که پهلوی‌اند و هنوز حالت پارسی میانه را در خود حفظ کرده‌اند. مهمترین ویژگی آنها داشتن حالت کنایی و اسپلیت ارگاتیو است و مانند صرف فعل پهلوی ساسانی هنوز شناسه‌های صرفی پیش از فعل قرار می‌گیرند. بجز این مورد تفاوت خاص دیگری با فارسی ندارند. این گویش‌ها در استان فارس منطقهٔ دشتی در بوشهر و بهبهان در خوزستان و روستاهای معدودی در کهگیلویه بویر احمد و استان هرمزگان به جز شرق استان که زبان بلوچی کاربرد دارد رایج است. عمدهٔ متکلمان گویش‌های پهلوی در استان فارس در روستاهای منطقهٔ کوهمرهٔ ارژن و دشتک مرودشت و روستاهای اطراف کازرون و بیشاپور و منطقهٔ لارستان بسر می‌برند. زبان شیرازی قدیم که حافظ و سعدی به آن شعرهایی دارند نیز به گونه‌ای از همین گویش است که مانند زبان فارسی باقیماندهٔ زبان پهلوی جنوبی می‌باشد.[۷][۲] جمعیت فارسی زبانان بیشتریت جمعیت است
جغرافیای تاریخی فارس
نوشتار اصلی: جغرافیای تاریخی فارس

فارس قدیم یا ایالت فارس از جهت تاریخ سیاسی در دوره ساسانی و اوایل دوره اسلامی یک ایالت بوده و شامل استان‌های فارس کنونی، بوشهر، استان هرمزگان، استان کهگیلویه و بویراحمد و حتی استان یزد و شهرستان بهبهان از استان خوزستان بوده‌است. ابن حوقل حدود این ایالت را از مشرق به کرمان، از مغرب به خوزستان و از شمال به بیابان منتهی به خراسان و قسمتی از اصفهان و از جنوب همجوار خلیج فارس دانسته‌است. منطقه فارس تا قرن اخیر نیز در تقسیم‌بندی سیاسی با تفاوتهایی نسبت به گذشته ایالتی یکپارچه محسوب می‌شد.
تقسیمات ایالت فارس

ایالت فارس از دورهٔ قبل از اسلام به پنج خوره (کوره) تقسیم شده‌بود (برای کوره معانی مختلفی ذکر شده از جمله روشنایی، شهر، ولایت و استان). این پنج کوره که در دوره بعد از اسلام نیز برقرار بودند، عبارتند از:

    کورهٔ اصطخر که پایتخت آن استخر بود و تخت جمشید در آن قرار داشت.
    کورهٔ دارابگرد که مرکز آن شهر دارابگرد بود.
    کورهٔ اردشیر یا اردشیرخوره که پایتخت آن شهر جور (فیروزآباد فعلی) بود.
    کورهٔ شاپور یا شاپورخوره که پایتخت آن شهر شاپور یا بیشابور (۱۸ کیلومتری کازرون فعلی) نام داشت.
    کورهٔ قباد یا قبادخوره که پایتخت آن شهر ارگان یا ارجان (در نزدیکی بهبهان کنونی) بود.[۸]

از شهرهای مهم ایالت فارس: شیراز، پسا (فسا)، سیراف، ارّجان (بهبهان کنونی) و... بوده‌است.

پل بند

پل بند یا شادروان گونه ای پل بود که بر روی آب رودخانه ها بسته می شد.
کاربرد

کاربرد سه گانه ای داشت،گذشته از نقش گذر از آن،به کمک دیوار بلندی از سنگ و آجر بنام بند سبب ذخیره آب در موقع بالا آمدن می گردید و در وقت لزوم به مصرف کشاورزی و... می رسید.همچنین چند آسیاب در مسیر شاخابه های آن قرار داشت که به آسیاب کردن گندم و دانه های دیگر می پرداختند.از جمله این پل بند ها شادروان یا پل بندی است که در دزفول و شهرهای دیگر خوزستان وجود داشته است.)[۱] بند امیر بر روی رودخانه کر در فارس نیز یکی از همین پل بندهاست.

آب‌بر

آب‌برها در اکثر پایه‌های پل چه در جهت خلاف جریان اب، چه موافق ان پیش امدگی مثلثی شکل یا نیم دایره ایجاد می‌گردد که اصطلاحاً به ان موج شکن یا آب بر می‌گویند.

افزایش مقطع طولی پل و سنگینتر نمودن پایه‌ها جهت خنثی سازی رانش حاصل از طاقهای بزرگ نقش استحکامی پل در مقابل فشارهای سرسام اور آب در هنگام طغیان رودخانه‌ها و هدایت مناسب آب که از لحاظ مکانیکی و مهندسی در دوام پل تأثیر بسیاری دارد، از جمله کاربردهای مهم آب برها هستند. معماری پل:با بررسی ویرانه‌های بجای مانده از قدیمیترین پل‌ها ذر می‌یابیم با انکه پل سازی پیشینیان در عهد خود یکی از شاهکارها بوده ولی به علت عمیق بودن وسط رودخانه، عدم وجود اسباب و ابزار کافی و در نتیجه عدم رعایت پاره‌ای از نکات فنی، پایه‌ها بتدریج در اثر شسته شدن ویران می‌شدند. از پل‌های باستانی دورهٔ هخامنشی اثار کمی بجای مانده، فقط در مسیر شاهراه‌ها اثاری از پیکر ویران پایه‌های پل‌های منتسب به این دوره به چشم می‌خورد. برای نمونه پل بند درزودزن و بند بردبریده که دارای پایه‌های مربع شکل اند. در دورهٔ ساسانی پایه‌ها شکل تکامل یافته تری گرفتند و از وسعت بیشتری برخوردار گشتند.

اسکی روی آب

اسکی روی آب نوعی ورزش آبی است.ورزشکار در حالی که اسکی مخصوص به پا دارد به وسیله وسایل آبی موتوری با سرعتی در حدود سی کیلومتر در ساعت روی اب کشیده می‌شود. میدان اجرای مسابقه دارای دویست متر طول و بیست متر عرض است که به وسیله گوی‌های شناور به قطر بست و پنج سانتی متر مشخص گردیده‌است.

اسکی روی آب ورزشی است که در آن هر فرد پشت یک قایق موتوری یا کابل متصل شده اسکی بر روی بدنه ای از آب بر روی سطح کشیده می شود ، این ورزش نیازمند قدرت بدنی بالاتنه و پائین تنه ویژه است ، همچنین تعادل و توازن و استقامت عضلانی عالی .

محتویات

    ۱ تاریخچه
    ۲ تکنیک
    ۳ انواع
    ۴ مشخصات وسایل
    ۵ جستارهای وابسته
    ۶ منابع

تاریخچه

اسکی روی آب در سال 1922 زمانی که رالف ساموئلسون یک جفت تخته را به عنوان اسکی و یک طناب لباس را به عنوان طناب مخصوص ید ک کشی در شهر لاک ، مینه سوتا مورد استفاده قرار داد . تا ماه جولای ، ساموئلسون موقعیت های متفاوتی را بر روی اسکی ها مورد امتحان قرار داد . ساموئلسون دریافت که تکیه کردن و متمایل کردن بدن رو به سمت عقب و پشت با بالا بودن دهانه یا جلوی چوب اسکی ها رو به بالا و خارج از آب ، یک متد و روش مطلوب می باشد .
تکنیک

نوعاً" اسکی روی آب با یک آب عمیق آغاز می گردد ، در حالی که اسکی باز به سمت پائین خم شده . اسکی باز می تواند همچنین برای شروع از یک سطح خشک در روی ساحل یا یک تخته آغاز نماید ، این نوع از شروع تنها برای ورزشکاران حرفه ای توصیه می گردد .
انواع
اسکی نمایشی - هرم اسلالوم

    اسکی روی آب پرشی
    اسکی روی آب با پای برهنه
    اسکی روی آب با پای برهنه و قایق موتوری
    اسکی روی آب نمایشی
    اسکی اسلالوم
    مسابقات اسکی اسلالوم

مشخصات وسایل

طول طناب اتصال ۲۰ متر طول وسیله اسکی ۱۱۲ سانتی متر عرض وسیله اسکی ۲۱ سانتی متر وزن وسیله اسکی ۲ تا ۳ کیلوگرم

باروتروما

باروتروما یا ترومای فشاری (به انگلیسی: Barotrauma) به آسیب فیزیکی ناشی از تغییرات فشار محیط اطراف روی فضاهای هوائی موجود در حفرات بدن انسان اطلاق میشود. این آسیب اغلب در مواردی مانند غواصی ، صعود به ارتفاعات و پرواز به آسمان مشاهده میشود.

محتویات

    ۱ آسیب‌ها
    ۲ فشارزدگی گوش میانی
        ۲.۱ دلایل
        ۲.۲ داروها
    ۳ جستارهای وابسته
    ۴ منابع

آسیب‌ها

تغییرات فشار به این نواحی بدن آسیب میزند: گوش میانی ، سینوسهای پارانازال ، ریه ، چشم ، پوست ، مغز و جمجمه ، دندان‌ها .

عوارض ناشی از فشار جو اعم از فشار مثبت و یا فشار منفی به دو قسمت تقسیم میشود:

الف: عوارض ناشی از انبساط یا انقباض حفرات محتوی گاز در بدن

ب : عوارض ناشی از خروج گازهای محلول در مایعات از بدن (بیماری ناشی از کاهش ناگهانی فشار)
فشارزدگی گوش میانی

فشارزدگی گوش میانی (به انگلیسی: Barotitis Media) آسیب به گوش میانی در اثر تغییرات فشاری است. در این نوع آسیب، گوش میانی، شیپور اُستاش (مجرایی که محفظه گوش میانی را به حلق وصل می‌کند) و انتهای اعصابی که در گوش وجود دارند متأثر می‌شوند. ناشنوایی (به درجات مختلف)، احساس گرفتگی در گوش، درد خفیف تا شدید در گوش، یا در ناحیه فک و پیشانی، گیجی و منگی، وزوز گوش، گریه در شیرخواران و خردسالان از نشان‌های این بیماری می‌باشد.
دلایل

آسیب ناشی از افزایش ناگهانی فشار محیط اطراف، مثلاً به هنگام ارتفاع کم‌کردن سریع هواپیما یا به هنگام غواصی یکی از دلایل این عارضه‌است. در این شرایط، هوا از راه بینی و حلق به محفظه گوش میانی می‌رود تا فشار در دوطرف پرده گوش متعادل شود. اگر مجرایی که از حلق به محفظه گوش میانی کشیده شده‌است (شیپور اُستاش) درست عمل نکند، فشار در محفظه گوش میانی کمتر از فشار محیط خواهد بود. این فشار منفی در گوش میانی باعث می‌شود پردة گوش به درون گوش کشیده شود. بعداً ممکن است خون و مخاط در گوش میانی ظاهر شود. احتمال بروز این آسیب وقتی که فرد سرماخوردگی دارد و به غواصی می‌پردازد یا با هواپیما سفر می‌کند، بیشتر است. یکی دیگر از علت‌های این بیماری، آسیب در اثر ضربه به گوش خارجی یا میانی در ورزش‌هایی نظیر بوکس و اسکی روی آب است.
داروها

برای رفع درد و ناراحتی خفیف، می‌توان از داروهای کاهنده تورم مخاط بینی و حلق، و داروهای ضددرد مثل استامینوفن استفاده کرد. امکان دارد برای بیماران قرص‌ها و اسپری‌های قوی‌تر کاهنده تورم مخاط بینی و حلق تجویز شود. این داروها باید حداقل به مدت دو هفته پس از آسیب مصرف شوند.

هلیم

هلیم (Helium) با نشان شیمیایی He یک عنصر شیمیایی با عدد اتمی ۲ و وزن اتمی ۴٫۰۰۲۶۰۲ است. این عنصر، بی بو، بی رنگ، بی مزه، غیرسمّی، از دیدگاه شیمیایی بی اثر و تک اتمی است که در جدول تناوبی استاندارد در بالای گروه گازهای نجیب جا دارد. دمای ذوب و جوش این ماده در میان دیگر عنصرها بسیار پایین است به همین دلیل در دمای اتاق و البته در بیشتر موارد به گازی است مگر شرایط بسیار ویژه‌ای بر آن گذرانده شود.

هلیم بعد از هیدروژن دومین عنصر سبک جهان است و از لحاظ فراوانی هم باز بعد از هیدروژن در جایگاه دوم قرار می‌گیرد. نزدیک به ۲۴٪ از جرم گیتی از آن این عنصر است که این مقدار بیش از ۱۲ برابر ترکیب تمام عنصرهای سنگین است. هلیم به همان صورت که در خورشید و مشتری یافت می‌شود در جهان پیدا می‌شود و این به دلیل انرژی بستگی (به ازای هر هسته) بسیار بالای هلیم-۴ نسبت به سه عنصر دیگر پس از آن در جدول تناوبی است. بیشتر هلیم موجود در گیتی، هلیم-۴ است و گمان آن می‌رود که در جریان مه بانگ پدید آمده باشد. امروزه با کمک واکنش‌های همجوشی هسته‌ای در ستاره‌ها، گونه‌های تازه‌ای از هلیم ساخته شده‌است.

واژهٔ هلیوم از واژهٔ یونانی هلیوس به معنای «ایزد خورشید» گرفته شده‌است. زمانی که هنوز هلیم شناخته نشده بود، ستاره شناس فرانسوی ژول ژانسن در جریان خورشیدگرفتگی سال ۱۸۶۸ برای نخستین بار در طیف‌سنجی نور خورشید، خط زرد طیفی هلیم را دید; برای همین، هنگامی که از نخستین کسانی که هلیم را شناسایی کردند یاد می‌شود نام ژول ژانسن در کنار نام نورمن لاکیر جای می‌گیرد. در جریان همان خورشیدگرفتگی، نورمن لاکیر پیشنهاد کرد این خط زرد می‌تواند به دلیل یک عنصر تازه باشد. دو شیمیدان سوئدی با نام‌های پر تئودر کلیو و نیلز آبراهام لانگلت در سال ۱۸۹۵ این عنصر را شناسایی و اعلام کردند. آن‌ها هلیم را از سنگ کلویت که معدن اورانیم است بدست آوردند. در سال ۱۹۰۳ منابع بزرگ هلیم در میدان‌های گازی ایالات متحده پیدا شد که یکی از بزرگترین منابع این گاز است.

یکی از کاربردهای مهم هلیم در سرماشناسی است. نزدیک به یک-چهارم هلیم تولیدی در این زمینه بکار می‌رود. ویژگی خنک سازی هلیم بویژه در خنک کردن آهن‌رباهای ابررسانا مهم است. این آهن رباها به صورت تجاری در اسکنرهای ام آر آی کاربرد دارد. کاربرد صنعتی دیگر هلیم در فشار وارد کردن برای نمونه به عنوان گاز تخلیه کننده‌است. همچنین به عنوان هوای محافظ در جوشکاری با قوس الکتریکی، در فرایندهایی مانند کشت بلورها در ساخت قرص‌های سیلیسیم از این گاز بهره برده می‌شود. نزدیک به نیمی از هلیم تولیدی در این زمینه کاربرد دارد.

یکی دیگر از کاربردهای شناخته شدهٔ هلیم در ویژگی بالابری در بالون‌ها و کشتی‌های هوایی است.[۲] تنفس حجم اندکی از گاز هلیم می‌تواند برای چندی در کیفیت و زنگ صدای انسان تاثیر بگذارد. این اثرگذاری تنها از آن هلیم نیست بلکه هر گازی که چگالی متفاوتی با هوا داشته باشد از این ویژگی برخوردار است. در پژوهش‌های دانشگاهی رفتار دو فاز سیال هلیم-۴ (هلیمI و هلیمII) در بحث‌های مربوط به مکانیک کوانتوم و یا پژوهش دربارهٔ پدیده‌هایی مانند ابررسانایی که با دماهای نزدیک به صفر مطلق در ماده کار می‌کند، مهم است.

هلیم در هواکُرهٔ زمین بسیار کمیاب است (نزدیک به ۰٫۰۰۰۵۲٪ حجمی) بیشتر هلیومی که در خاک زمین پیدا می‌شود در اثر واپاشی هسته‌ای طبیعی در عنصرهای سنگین پرتوزا مانند اورانیم و توریم پدید آمده‌است؛ به این ترتیب که در اثر واپاشی، ذره‌های بتا از عنصر تابیده شده و هستهٔ هلیم-۴ بدست آمده‌است. هلیم بدست آمده از واپاشی به آسانی به صورت فشرده با درصدی نزدیک به ۷٪ حجمی، در دام گاز طبیعی گرفتار می‌شود. سپس می توان با روش‌های صنعتی و به صورت تجاری با کاهش دمای آمیختهٔ هلیم و گاز طبیعی، هلیم را از دیگر گازها جدا ساخت. این روش تقطیر جزء به جزء نام دارد.

محتویات

    ۱ پیشینه
        ۱.۱ حالت‌های گازی و پلاسما
        ۱.۲ حالت‌های مایع و جامد
    ۲ ایزوتوپ
    ۳ کاربرد
        ۳.۱ هوای پیرامونی کنترل شده
        ۳.۲ جوشکاری با گاز محافظ و الکترود تنگستنی
        ۳.۳ کاربردهای کوچکتر
            ۳.۳.۱ تشخیص محل نشت
            ۳.۳.۲ پرواز
            ۳.۳.۳ کاربردهای تجاری
    ۴ امنیت
    ۵ اثر زیستی
    ۶ منابع

پیشینه

نخستین نشانهٔ هلیم در ۱۸ اوت سال ۱۸۶۸ به صورت یک میلهٔ زرد رنگ در طول موج ۵۸۷٫۴۹ نانومتر در طیف سنجی فام‌سپهر خورشید دیده شد. این خط زرد رنگ را ستاره شناس فرانسوی ژول ژانسن در هنگام یک خورشیدگرفتگی کامل در گونتور هند شناسایی کرد.[۳][۴] نخست گمان برده شد که شاید این خط زرد، سدیم است. در ۲۰ اکتبر همان سال، ستاره شناس انگلیسی، نورمن لاکیر یک خط زرد رنگ در طیف سنجی نور خورشید پیدا کرد و چون این خط نزدیک به خط‌های شناخته شدهٔ D۱ و D۲ سدیم بود، آن را D۳ خط‌های فرانهوفر نامید.[۵] او حدس زد که این خط باید توسط یک عنصر درون خورشید که در زمین ناشناخته‌است، پدید آمده باشد. لاکیر و شیمیدان انگلیسی ادوارد فرانکلند واژهٔ یونانی ἥλιος (هلیوس) به معنی «خورشید» را برای این عنصر برگزیدند.[۶][۷][۸]
خط‌های طیفی هلیم

در ۱۸۸۲، فیزیکدان ایتالیایی، لوئیجی پالمیری، هنگامی که خط‌های طیفی D۳ گدازه‌های آتشفشان وزوو را پردازش می‌کرد توانست برای نخستین بار هلیم را در زمین شناسایی کند.[۹]

در ۲۶ مارس ۱۸۹۵ شیمیدان اسکاتلندی ویلیام رمزی توانست، هلیم کانی کلویت را با کمک اسیدهای معدنی، به دام اندازد. کلویت آمیخته‌ای از اورانیت و دست کم ۱۰٪ عنصرهای خاکی کمیاب است. رمزی در جستجوی آرگون بود اما پس از جداسازی نیتروژن و اکسیژن از گاز آزاد شده با کمک اسید سولفوریک، در طیف سنجی خود به یک خط زرد روشن رسید که با خط D۳ دیده شده در طیف سنجی خورشید هماهنگ بود.[۵][۱۰][۱۱][۱۲] این نمونه‌ها از سوی لاکیر و فیزیکدان بریتانیایی، ویلیام کروکز به عنوان هلیم شناسایی شد. در همان سال به صورت مستقل، دو شیمیدان با نام‌های پر تئودر کلیو و نیلز آبراهام لانگلت، در اوپسالای سوئد توانستند هلیم کلویت را به دام اندازند. آن‌ها به اندازهٔ کافی این گاز را جمع آوری کردند که بشود وزن اتمی آن را دقیق بدست آورد.[۴][۱۳][۱۴] دانشمند آمریکایی زمین‌شیمی، ویلیام فرانسیس هیلبرند پیش از دست آورد رمزی، هنگام طیف سنجی نمونه کانی‌های اورانیت دریافته بود که خط‌های طیفی غیرمعمولی در نتیجه‌هایش پیدا می‌شود. اما هیلبرند گمان کرد که این خط‌های طیفی مربوط به نیتروژن است. نامهٔ تبریک او به رمزی چیزی نزدیک به یک کشف علمی در نظر گرفته می‌شود.[۱۵]

در سال ۱۹۰۷ ارنست رادرفورد و توماس رویدز نشان دادند که ذره‌های آلفا همان هستهٔ هلیم اند. آن‌ها برای این کار، اجازه دادند تا ذره‌ها در دیوار شیشه‌ای نازک یک لولهٔ تهی نفوذ کند. سپس لوله را تخلیه کردند تا گاز تازهٔ جمع شده در آن را طیف سنجی کنند. در سال ۱۹۰۸ یک فیزیکدان هلندی به نام هایک کامرلینگ اونس توانست دمای هلیم را به زیر یک کلوین برساند و آن را مایع کند.[۱۶] او در ادامه تلاش کرد تا دمای هلیم را پایین تر آورد و آن را جامد کند اما کامیاب نشد. دلیل ناکامی او این بود که هلیم دارای نقطهٔ سه‌گانه نیست یعنی دارای دمایی نیست که در آن حالت‌های جامد، مایع و گازی در تعادل باشند. پس از چند سال، در ۱۹۲۶ ویلم هندریک کییزم که دانشجوی اونس بود توانست 1 cm۳ هلیم را با افزودن فشار، جامد کند.[۱۷]

در ۱۹۳۸، فیزیکدان روس، پیوتر کاپیتسا دریافت که در دمای نزدیک به صفر مطلق، هلیم-۴ تقریباً هیچ گرانروی ندارد، امروزه به این پدیده ابرروانروی می گوییم.[۱۸] این پدیده با چگالش بوز-اینشتین مرتبط است. در ۱۹۷۲ همین پدیده در هلیم-۳ هم دیده شد، اما این بار در دمایی بسیار نزدیک تر به صفر مطلق. دانشمندان آمریکایی داگلاس دین اشرفت، دیوید موریس لی و رابرت کلمن ریچاردسون کسانی بودند که به ابرروانروی در هلیم-۳ پی بردند. گمان آن می‌رود که این پدیده در هلیم-۳ به جفت فرمیونها در ساخت بوزون، در برابر جفت‌های کوپر الکترون‌ها که پدیدآورندهٔ ابررسانایی است، ارتباط داشته باشد.[۱۹]
حالت‌های گازی و پلاسما
لولهٔ هلیم که به شکل نماد شیمیایی این عنصر درآورده شده‌است.

هلیم، پس از نئون، کم واکنش ترین گاز نجیب و البته دومین عنصر کم واکنش پذیر در میان همهٔ عنصرها است.[۲۰] این گاز کم واکنش، در همهٔ شرایط استاندارد به صورت تک‌اتمی باقی می‌ماند. هلیم به دلیل داشتن جرم مولی نسبتاً پایین، دارای رسانش گرمایی و ظرفیت گرمایی بالایی است و سرعت صدا هم در آن، در حالت گازی، از هر گاز دیگری به جز هیدروژن، بالاتر است. همچنین به دلیل همانند و به دلیل کوچکی اندازهٔ اتم هلیم، نرخ پخش در اجسام جامد، سه برابر بیشتر از نرخ پخش هوا و برابر با ۶۵٪ نرخ پخش هیدروژن است.[۵]

هلیم نسبت به دیگر گازهای تک اتمی از همه کمتر در آب حل می‌شود.[۲۱] و نسبت به دیگر گازها، می توان گفت یکی از کم حل شدنی ترین گازها است؛ ضریب حلالیت این گاز 0.70797 x۲/۱۰−۵ است که از CF۴ و SF۶ و C۴F۸ که به ترتیب دارای میزان حلالیت‌های ۰٫۳۸۰۲ و ۰٫۴۳۹۴ و 0.2372 x۲/۱۰−۵ اند، بیشتر است (مول).[۲۲] ضریب شکست هلیم بیش از هر گاز دیگری به یک نزدیک است.[۲۳] ضریب ژول-تامسون هلیم در دمای معمولی پیرامونش، منفی است به این معنی که اگر اجازه دهیم این گاز آزدانه افزایش حجم پیدا کند، گرم تر می‌شود. اما اگر هلیم در زیر دمای واژگون ژول-تامسون (در حدود ۳۲ تا ۵۰ کلوین در یک اتمسفر) باشد، اگر اجازه داشته باشد آزادانه افزایش حجم پیدا کند، دمای آن پایین می‌آید.[۵] با توجه به این ویژگی اگر دمای هلیم از این دما پایین تر آماده باشد، می توان با افزایش حجم، آن را خنک و مایع کرد.

بیشتر هلیم فرازمینی (بیرون از کرهٔ زمین) در حالت پلاسما یافت می‌شود. در این حالت، ویژگی‌های ماده بسیار متفاوت از ویژگی‌های حالت اتمی آن است. در حالت پلاسما، الکترون‌ها دیگر در بند هسته نیستند درنتیجه دارای رسانایی الکتریکی بسیار بالایی خواهد بود حتی اگر تنها بخشی از آن یونی شده باشد. ذره‌های باردار به شدت از میدان مغناطیسی و الکتریکی پیرامون تاثیر می‌پذیرند. برای نمونه در بادهای خورشیدی با هیدروژن یونی، ذره‌ها با مغناط‌کرهٔ زمین اندرکنش پیدا می‌کند و باعث پدید آمدن شفق قطبی و جریان بیرکلند می‌شود.[۲۴]
حالت‌های مایع و جامد
نوشتار اصلی: هلیم مایع

برخلاف دیگر عنصرها در فشار معمولی، هلیم تا دمای صفر مطلق، همچنان مایع باقی می‌ماند. دلیل این پدیده را می توان با مکانیک کوانتوم توضیح داد: بویژه انرژی نقطهٔ صفر این سامانه بسیار بالا است برای اینکه بخواهد اجازه دهد هلیم جامد شود. هلیم برای جامد شدن باید به دمایی میان ۱ تا ۱٫۵ کلوین (۴۵۷- فارنهایت یا ۲۷۲- سلسیوس) و فشاری نزدیک به ۲٫۵ مگاپاسکال برسد.[۲۵] معمولاً شناسایی هلیم جامد از مایع کمی دشوار است چون ضریب شکست هر دو بسیار نزدیک است. هلیم در حالت جامد دارای نقطهٔ ذوب دقیق است، ساختار بلوری دارد و بسیار تراکم پذیر است تا حدی که با وارد کردن فشار بر آن می توان تا بیش از ۳۰ درصد حجم آن را کاهش داد.[۲۶] ضریب کشسانی حجمی آن نزدیک به ۲۷ مگاپاسکال است[۲۷] که تقریباً ۱۰۰ برابر بیشتر از آب تراکم پذیر است. چگالی هلیم جامد در دمای ۱٫۱ کلوین و فشار ۶۶ اتمسفر، ۰٫۲۱۴ ± ۰٫۰۰۶ g/cm۳ و در دمای صفر کلوین و فشار ۲۵ بار (۲٫۵ مگاپاسکال)، ۰٫۱۸۷ ± ۰٫۰۰۹ g/cm۳ است.[۲۸]
ایزوتوپ
نوشتار اصلی: ایزوتوپ‌های هلیم

تا کنون ۸ ایزوتوپ برای هلیم پیدا شده‌است. که از میان آنها هلیم-۳ و هلیم-۴ تنها ایزوتوپ‌های پایدار آن اند. در هواکرهٔ زمین در برابر هر یک اتم هلیم-۳ یک میلیون هلیم-۴ وجود دارد.[۴] برخلاف بیشتر عنصرها، فراوانی ایزوتوپ‌های هلیم بسته به منبع تولید و فرایند پدیداری شان بسیار متفاوت است. فراوان ترین ایزوتوپ آن، هلیم-۴ در زمین از راه واپاشی آلفای عنصرهای پرتوزای سنگین تر تولید می‌شود. پرتوهای آلفای تابیده شده همگی هسته‌های یونیزه شدهٔ هلیم-۴ اند. هلیم-۴ به طرز غیرمعمولی هستهٔ پایداری دارد چون ذره‌های هسته‌ای آن از آرایش الکترونی پایداری برخوردازند. این ایزوتوپ‌ها در جریان هسته‌زایی مهبانگ به فراوانی تولید شدند.

هلیم-۳ به مقدار بسیار ناچیز یافت می‌شود که بیشتر آن از هنگامهٔ ساخت زمین به جای مانده. گاهی هم هلیم گیر افتاده در گرد و غبار کیهانی هم وارد زمین شده‌است.[۲۹] همچنین در اثر واپاشی بتای تریتیوم هم اندکی هلیم-۳ تولید می‌شود.[۳۰] در سنگ‌های پوستهٔ زمین ایزوتوپ‌هایی از هلیم پیدا می‌شود که نسبت یک به ده دارد با توجه به این نسبت‌ها می توان دربارهٔ منشا سنگ‌ها و ساختار گوشتهٔ زمین پژوهش کرد.[۲۹] هلیم بیش از همه به عنوان محصول واکنش‌های همجوشی در ستاره‌ها پیدا می‌شود. بنابراین در محیط‌های میان ستاره‌ای نسبت هلیم-۳ به هلیم-۴ نزدیک به صد برابر بیشتر از نسبت آن در زمین است.[۳۱] در ماده‌های فرازمینی مانند سنگ‌های موجود در ماه یا سیارک‌ها می توان ردّ پای هلیم-۳ را از هنگامی که در اثر بادهای خورشیدی پرتاب شدند، پیدا کرد. غلظت هلیم-۳ موجود در ماه، ۰٫۰۱ ppm است (یک بخش در میلیون) که بسیار بالاتر از مقدار آن، ۵ ppt در هواکرهٔ زمین است (یک بخش در تریلیون).[۳۲][۳۳] دسته‌ای از جملهٔ آن‌ها جرارلد کالسینسکی در سال ۱۹۸۶ پیشنهاد دادند[۳۴] که در سطح ماه جستجو شود و از معدن‌های هلیم-۳ آن برای واکنش همجوشی هسته‌ای بهره برداری شود.

هلیم-۴ مایع را می توان با کمک کولرهای آبی ویژه تا نزدیک به ۱ کلوین سرد کرد. روش سردسازی هلیم-۳ مانند هلیم-۴ است با این تفاوت که هلیم-۳ نقطهٔ جوش پایین تری، نزدیک به ۰٫۲ کلوین دارد و این فرایند در سردساز هلیم-۳ روی می‌دهد. اگر بخواهیم مخلوطی از هلیم-۳ و هلیم-۴ با نسبت‌های برابر در زیر ۰٫۸ کلوین داشته باشیم این دو به به دلیل ناهمانندی به صورت دو بخش مخلوط نشدنی از هم جدا می‌شوند (اتم‌های هلیم-۴ را بوزون‌ها تشکیل می‌دهد در حالی که در هلیم-۳ فرمیون‌ها سازندهٔ اتم‌هایند.[۵]) این ویژگی هلیم در یخچال‌های رقیق‌سازی برای رسیدن به دمای چند میلی کلوین به کار می‌آید.

می توان به صورت آزمایشگاهی هم ایزوتوپ هلیم درست کرد اما این ایزوتوپ‌ها خیلی زود به دیگر ماده‌ها دگرگون می‌شوند. برای نمونه می توان از هلیم-۵ یاد کرد که دارای کوتاه ترین نیمه‌عمر، ۷٫۶×۱۰−۲۲ ثانیه‌است. پس از آن هلیم-۶ است که تابش بتا و نیمه عمر ۰٫۸ ثانیه دارد. هلیم-۷ ذرات بتا و پرتوی گاما می تاباند. هلیم-۷ و هلیم-۸ هر دو در شرایط ویژهٔ واکنش‌های هسته‌ای پدید می‌آیند.[۵] هلیم-۶ و هلیم-۸ هر دو با نام Nuclear halo هم شناخته شده‌اند. به این معنی که شعاع بدست آمده برای آنها بسیار بیشتر از مقدار پیشبینی شده توسط مدل‌های اندازه گیری (برای نمونه liquid drop model) است.[۵]
کاربرد

هیلم دارای ویژگی‌های یکتایی است که در بسیاری جاها به آن نیاز است. این ویژگی‌های هلیم عبارتند از: نقطهٔ جوش، چگالی و حل شوندگی پایین، رسانش گرمایی بالا و واکنش ناپذیر بودن آن. هلیوم منبع تجدید ناپذیر است و با آزاد شدن آن به اتمسفر دیگر امکان بازیابی آن وجود ندارد. در حال حاضر عمر منابع هلیوم به ذخایر گاز طبیعی وابسته است و پیش بینی میشود بهای هلیوم در آینده همچنان سیر صعودی داشته باشد. از سال ۲۰۰۸ میزان تولید هلیم، ۳۲ میلیون کیلوگرم یا ۱۹۳ میلیون مترمکعب در سال بوده‌است که بیشترین کاربرد آن (نزدیک به ۲۲ درصد کل در سال ۲۰۰۸) در کاربردهای سردکننده بویژه در آهن‌ربای ابررسانا در دستگاه‌های ام‌آرآی است.[۳۵] دیگر کاربردهای مهم آن (۷۸ درصد کل در سال ۱۹۹۶) برای ایجاد فشار، هوای پیرامونی کنترل شده و جوشکاری بوده‌است.[۳۶]
هوای پیرامونی کنترل شده

هلیم به دلیل ویژگی واکنش ناپذیری، به عنوان یک گاز محافظ در کشت بلورهای سیلیسیم و ژرمانیم، تولید در تیتانیم و زیرکونیم و در کروماتوگرافی گازی به کار می‌آید.[۲۶] همچنین به دلیل داشتن ویژگی‌های نزدیک به طبیعت گاز ایده‌آل، سرعت بالای صدا در آن و نسبت ظرفیت گرمایی بالا، برای کاربرد در تونل‌های باد فراصوتی[۳۷] و ابزارهای آزمون افزایش ناگهانی آنتالپی (Impulse facility) مورد نیاز است.[۳۸]
جوشکاری با گاز محافظ و الکترود تنگستنی

    همچنین ببینید:جوشکاری تی‌آی‌جی

هلیم، در فرایند جوشکاری با قوس الکتریکی بر روی موادی که در دمای جوشکاری در اثر تماس با هوا یا نیتروژن دچار آسیب می‌شوند به عنوان لایهٔ محافظ یا پوشش عمل می‌کند.[۴] گازهای گوناگونی در جوشکاری با قوس الکتریکی به عنوان گاز محافظ به کار می‌روند که هلیم به جای آرگون ارزان، بویژه برای موادی که رسانش گرمایی بالاتری دارند مانند آلومینیم و مس بکار می‌رود.
کاربردهای کوچکتر
تشخیص محل نشت

یک کاربرد صنعتی هلیم، تشخیص جای نشت است. چون هلیم توان پخش شدن خوبی از میانهٔ بدنهٔ جامد دارد، سه بار تندتر از هوا، برای همین به عنوان گازی که می‌تواند محل نشت را ردیابی کند، بکار می‌رود. برای نمونه می توان از مخزن‌های فشارهای بالا یا ابزارهای سردکننده یاد کرد.[۳۹] برای تشخیص جای نشت یک ابزار، آن را درون یک محفظه که اول کاملاً تهی شده و سپس از هلیم پر شده، می‌گذارند. هلیمی که از محل‌های نشت رد شده را با کمک ابزار طیف سنجی جرمی هلیم شناسایی می‌کنند. این ابزار بسیار دقیق است و دقت آن به ۱۰−۹ mbar·L/s یا ۱۰−۱۰ Pa·m3/s هم می‌رسد. این فرایند اندازه گیری معمولاً به صورت خودکار انجام می‌شود و در اصطلاح به آن helium integral test می گویند. یک فرایند ساده تر شناسایی نشت، پر کردن وسیلهٔ مورد نظر از هلیم است برای این کار پس از پر کردن، باید با ابزارهای دستی محل نشت را جستجو کرد.[۴۰]

هلیمی که از ترک‌های یک وسیله می‌گذرد را نباید با نفوذ گاز از بدنهٔ ماده اشتباه گرفت. ثابت نفوذ هلیم از بدنهٔ مواد (شیشه، سرامیک و مواد آزمایشگاهی)، مشخص است و ضریب گذر آن قابل محاسبه‌است. البته بیشتر گازهای بی اثر مانند گازهای نجیب و نیتروژن و البته هلیم، از بدنهٔ بیشتر مواد نمی‌توانند بگذرند.[۴۱]
پرواز

چون هلیم از هوا سبکتر است (نزدیک به ۷ درصد شناوری بیشتری دارد)، برای به هوا رفتن کشتی‌های هوایی و بالون‌ها به گاز هلیم رو آورده‌اند. همچنین ویژگی‌هایی چون آتشگیر نبودن و به تاخیر انداختن آتش باعث سازگاری بیشتری هلیم برای این کاربردند. با اینکه کاربرد هلیم در بالون‌ها بسیار شناخته‌است اما این مطلب تنها بخش کوچکی از کاربردهای این گاز است.[۴۲] کاربرد دیگر هلیم در موشک‌های فضاپیما است. فضای خالی بالای جایی که سوخت قرار دارد را از هلیم پر می‌کنند؛ این کار باعث می‌شود تا هم جابجایی سوخت و اکسیدکننده‌ها آسان تر شود و هم بتوان با آن هیدروژن و اکسیژن را فشرده کرد تا سوخت موشک بدست آید. همچنین برای زدودن سوخت و اکسیدکننده‌ها از ابزارهای پیش از پرواز و پیش خنک کردن هیدروژن مایع در فضاپیما به آن نیاز است. برای نمونه موشک ساترن ۵ در برنامهٔ فضایی آپولو پیش از پرتاب به 370,000 m۳ هلیم نیاز داشت.[۲۶]
کاربردهای تجاری

به این دلیل که هلیم به سختی در بافت عصبی حل می‌شود، از آمیخته‌هایی مانند تریمیکس، هلیوکس و هلی ایر یا هوای هلیمی، برای غواصی در عمق‌های بالای آب بهره برده می‌شود تا اثر فشار نیتروژن بر دستگاه عصبی بدن کاهش یابد.[۴۳][۴۴] در عمق‌های بیشتر از ۱۵۰ متر (۴۹۰ پا) اندکی هیدروژن هم به آمیختهٔ هلیم-اکسیژن افزوده می‌شود.[۴۵] چگالی بسیار پایین هلیم در این عمق‌ها کمک می‌کند تا سختی تنفس کاهش یابد.[۴۶]

لیزر هلیم-نئون، گونه‌ای لیزر با توان کم است با پرتوی قرمز رنگ است که کاربردهای عملی بسیاری دارد. از جملهٔ آن‌ها می توان، بارکدخوان و اشاره‌گر لیزری را نام برد. البته پس از چندی این لیزر با لیزر دیودی که ارزان تر بود، جایگزین شد.[۴]

هلیم به دلیل داشتن ویژگی‌هایی چون: رسانش گرمایی بالا، واکنش ناپذیر بودن، neutron transparency و نساختن ایزوتوپ‌های پرتوزا در شرایط درون یک رآکتور، در برخی راکتورهای هسته‌ای به عنوان گاز خنک کننده و رسانندهٔ گرما، کاربرد دارد.[۳۹]

آمیختهٔ هلیم با برخی گازهای سنگین تر مانند زنون دارای ضریب ظرفیت گرمایی بالا و عدد پرنتل پایین است و در سردکننده‌های گرمایی صوتی (ترمواکوستیک) کاربرد دارد. ویژگی بی اثر بودن هلیم باعث شده تا برای کاهش آسیب‌های زیست محیطی در سردکننده‌های معمولی که اوزون تولید می‌کنند و باعث گرمایش زمین می‌شوند بکار رود.[۴۷]
امنیت

هلیم طبیعی در شرایط استاندارد، آسیب رسان نیست. اندازه‌های بسیار اندکی از این ماده در خون انسان پیدا می‌شود. اگر بجای اکسیژن مورد نیاز بدن، هلیم را تنفس کنیم امکان خفگی پیش می‌آید. نکته‌های ایمنی گفته شده دربارهٔ هلیم مایع و کار با آن همانند کار با دیگر نیتروژن مایع است. چون دمای آن بسیار پایین است و ممکن است فرد دچار سوختگی در اثر سرما شود.[۲۶]
اثر زیستی
   
Effect of helium on a human voice
فهرست
0:00
تاثیر هلیم بر صدای انسان
آیا مشکلی با شنیدن این پرونده دارید؟ راهنمای رسانه را ببینید.

سرعت صدا در هلیم نزدیک به سه برابر بیشتر از سرعت آن در هوا است. چون بسامد پایه در گاز با سرعت صدا در گاز متناسب است. هنگامی که هلیم را تنفس می‌کنیم در بسامد تولیدی توسط مجرای صوتی، تشدید رخ می‌دهد و کیفیت صدا را تغییر می‌دهد.[۴][۴۸] برعکس این اثر و رسیدن به بسامدهای پایین تر هم ممکن است به شرطی که گازهای سنگین تر مانند هگزا فلوراید گوگرد یا زنون را تنفس کنیم.

تنفس هلیم می‌تواند خطرناک باشد چون این گاز می‌تواند خود را جایگزین اکسیژن مورد نیاز در تنفس معمولی کند.[۴][۴۹] تنفس هلیم به تنهایی هم باعث خفگی در چند دقیقه می‌شود. از این ویژگی در طراحی کیف‌های خودکشی بهره برده می‌شود.

تنفس هلیمی که در کپسول فشرده شده بسیار خطرناک است چون شدت جریان آن بالا است و می‌تواند باعث فشارزدگی گوش میانی و پارگی ناگهانی شش‌ها شود.[۴۹][۵۰] البته شمار مرگ به خاطر پارگی شش‌ها بسیار کم بوده‌است برای نمونه از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۴ تنها دو مورد مرگ در آمریکا گزارش شده‌است.[۵۰] در سال ۲۰۱۰ هم دو مورد مرگ گزارش شده‌است که یکی در آمریکا[۵۱] و دیگری در ایرلند شمالی رخ داده بود.[۵۲]

در فشارهای بالا (بیش از ۲۰ اتمسفر یا ۲ مگاپاسکال) آمیخته‌ای از هلیم و اکسیژن (هلیوکس) می‌تواند باعث مشکل در دستگاه عصبی شود (سندرم اعصاب در فشار بالا) که با افزودن مقدار اندکی نیتروژن به این آمیخته می توان مشکل را کاهش داد

یوهان دیدریک وان در والس

یوهان دیدریک وان در والس (به هلندی: Johannes Diderik van der Waals) ‏(متولد ۲۳ نوامبر ۱۸۳۷ - درگذشته ۸ مارس ۱۹۲۳) دانشمند و ترمودینامیک‌دان مشهور هلندی بود. او به خاطر ارایه معادلات حالت گازها و مایعات در سال ۱۹۱۰ موفق به دریافت جایزه فیزیک نوبل شد.

او در شهر لیدن بدنیا آمد. در سن ۲۵ سالگی وارد دانشگاه لیدن شد. در سال ۱۸۷۷ عضو هیأت علمی دانشگاه آمسترام شد. او دو ثابت جدید a به ربایش بین مولکولی و b به حجم خود مولکول‌ها معادله گازها را به جهان معرفی کرد. در پی ابداعات او دانشمندان توانستند هیدروژن و هلیوم را مایع کنند.